Yapay Genel Zekaya Ne Zaman Ulaşılacak? Teknolojik Tekillik Ne Kadar Uzakta?

Yapay zeka alanındaki gelişmeler, yalnızca ilgimizi çekmekle kalmıyor, aynı zamanda birçoğumuzu korkutuyor da... Yapay zeka ile ilgili en büyük endişe, insan seviyesinde düşünme kabiliyetine sahip bir sistem olan, "yapay zeka tekilliği" ve "teknolojik tekillik" (İng: "AI singularity", "technological singularity") olarak da isimlendirilen yapay genel zekadır (İng: "AGI"). Bazı bilim insanlarına göre yapay genel zeka, aynı zamanda makine bilincini de ifade eder.

Muhtemelen bu konuya ilgisi olanlar, yapay genel zekanın ve ardından teknolojik tekilliğin çok uzak olmayan bir gelecekte gerçek olacağının söylendiğini duymuştur. Bu tahmine göre, yakın bir gelecekte yapay zeka alanındaki hızla artan gelişmeler, insandan her alanda daha zeki bir makinenin ve belki de teknolojik bir yaşam biçiminin yaratılmasına yol açacaktır. Eğer bu tahmin doğru çıkarsa, bu ana tanıklık etme şansını elde edebiliriz.

Bilinçli olsun ya da olmasın, böyle bir makine, kendi kendini yazılım değişiklikleriyle sürekli olarak geliştirebilir ve zekası bizim kapasitemizin çok ötesine ulaşabilir. Öyle ki ölümsüzlüğü bile mümkün kılacak teknolojiyi sağlayabilir. Yapay zekanın bilgisayar biliminin araştırma konusu haline gelmesinden önce bile, Isaac Asimov gibi bilimkurgu yazarları bu konuyla ilgileniyorlardı ve akıllı makinelerin dostluğunu garantiye almak için mekanizmalar ("Asimov'un 3 Robot Yasası") tasarlıyorlardı.

AI Multiple

Yapay Genel Zekaya Ulaşabilecek miyiz?

Soruya hızlı bir cevap almaya gelenler için:

• Yapay genel zekaya ulaşılacak mı? Yapay zeka uzmanlarının çoğuna göre: Evet.
• Yapay genel zeka ne zaman gerçek olacak? 2050 yılından önce. Yaklaşık olarak 2040 yılı civarlarında.
• Yapay zekada mevcut durum nedir? Dar kapsamlı yapay zeka sistemleri, belirli görevlerde halihazırda insanları aşmış durumdadır. Ancak, genel anlamda zeki bir makine henüz mevcut değildir. Bununla birlikte bazı araştırmacılar, büyük dil modellerinin gelişmekte olan "genelci" yetenekler sergilediğini düşünmektedir.^[1]
• Yapay genel zekaya nasıl ulaşılabilir? Mevcut transformer mimarileri gibi yaklaşımlara daha fazla işlem gücü ve veri eklenerek ya da tamamen yeni mimariler/yöntemler geliştirilerek. Şu anda yapay genel zekaya nasıl ulaşılacağı ve bir sistemin yapay genel zeka olup olmadığını doğrulamanın yöntemi konusunda henüz net bir fikir bulunmamaktadır.

Bu gibi soruların cevaplarını bulmak için, yapay zeka ile ilgilenen bilim insanlarına bu tür gelişmelerin ne zaman gerçekleşebileceğini soran çeşitli anketler ve araştırmalar yapılmaktadır. 2009-2025 yılları arasında, 5 bin 288 bilim insanı ve 3 bin 302 sektör uzmanı ve diğer katılımcılar olmak üzere, toplamda 8 bin 590 kişi ile yapılan 15 anketin sonuçları incelendiğinde; katılımcıların çoğunluğunun, yapay genel zekanın yaklaşık olarak 2040 yılı civarında gerçek olacağı tahmininde bulunduğu görülmektedir. Büyük dil modellerindeki (İng: "LLMs") hızlı gelişmelerden yalnızca birkaç yıl öncesine kadar (ChatGPT 2022 yılında kullanıma açıldı), bilim insanlarının tahmini yaklaşık 2060 yılı civarını göstermekteydi. Araştırmada incelenen anketleri ve sonuçlarını yazının devamında bulabilirsiniz.

Yapay Genel Zeka İçin Bir Zaman Çizelgesi

AI Multiple

Bu zaman çizelgesi, yapay genel zekanın ortaya çıkmasının beklenildiği yılları göstermektedir. Bu tahminler, yapay zeka araştırmacısı, bilim insanı, sektör uzmanları ve tahmin piyasası katılımcısının yer aldığı 15 farklı anketin sunduğu içgörülere dayanmaktadır. Genel olarak tahminler farklılık gösterse de, çoğu anket yapay genel zekaya 2040 ila 2061 yılları arasında ulaşılmasına en az %50 olasılık vermektedir. Ayrıca bazı anketlerde, yapay genel zekanın ortaya çıkmasını takip eden birkaç on yıl içerisinde yapay süper zekanın da gerçek olacağı tahmininde bulunulmaktadır.

Aşağıda, bu zaman çizelgesini oluşturan anket çalışmaları ve tahminler yer almaktadır.

2009 Yılındaki Tahminler

2009'da AGI-09 konferansına katılan 21 yapay zeka uzmanı ankete tabi tutuldu.^[2] Uzmanlar, yapay genel zekaya ve dolayısıyla teknolojik tekilliğe 2050 yılı civarında ulaşılacağını ve hatta daha erken ulaşılmasının da makul olduğunu düşündüklerini belirttiler. Uzmanların, belirli yapay zeka başarı basamaklarına ilişkin zaman tahminlerini aşağıdaki grafikte görebilirsiniz. Bu basamaklar:

• Turing testini geçmek,
• İlkokul 3. sınıf düzeyini başarıyla geçmek,
• Nobel ödülüne layık bilimsel atılımları gerçekleştirmek,
• İnsanüstü zekaya ulaşmak.

AGI-09 Konferansı

2012-2013 Yıllarındaki Tahminler

2012 ve 2013 yıllarında, yapay genel zeka ve süperzeka üzerine 200'den fazla makale yayımlayan alanın önde gelen isimlerinden Avrupa Bilişsel Sistemler Birliği başkanı Vincent C. Muller ve Oxford Üniversitesi'nden Nick Bostrom, yapay zeka uzmanları ile bir anket yaptı.^[3] 550 bilim insanı şu soruyu yanıtladı:

Ne zamana kadar yapay genel zekaya ulaşılmış olması muhtemeldir?

Cevapların dağılımı şu şekildedir:

• Katılımcıların %10'u (55 kişi) 2022 yılına kadar ulaşılacağı tahmininde bulundu.
• 2040 yılı için ise pay, %50'dir (275 kişi).
• Katılımcıların %90'ı (495 kişi) 2075 yılına kadar ulaşılacağını tahmin etti.

Anonim

2017 Yılındaki Tahminler

Mayıs 2017'de, 2015 NIPS (Sinirsel Bilgi İşleme Sistemleri) ve ICML (Uluslararası Makine Öğrenimi Konferansı) konferanslarında yayın yapan 352 yapay zeka uzmanı ankete tabi tutuldu.^[4] Anket sonuçlarına göre uzmanlar, yapay genel zekaya 2060'a kadar ulaşılması ihtimalinin %50 olduğunu tahmin etti. Bununla birlikte, coğrafyaya bağlı olarak kayda değer bir görüş farklılığı görülmektedir: Asyalı uzmanlar yapay genel zekayı 30 yıl içinde beklerken, Kuzey Amerikalı uzmanlar bunu 74 yıl içinde bekliyor. Ayrıca uzmanlar tarafından 2030'a kadar ajansal yapay zeka ile otonom hale gelmesi beklenen bazı önemli iş fonksiyonları şunlardır:

• Çağrı merkezi temsilcileri,
• Kamyon kullanma,
• Perakende satışlar.

2019 Yılındaki Tahminler

2019'da 32 yapay zeka uzmanı, yapay genel zeka zamanlaması üzerine bir ankete tabi tutuldu:^[5]

• Katılımcıların %45'i 2060'tan önce bir tarih öngördü.
• Katılımcıların %34'ü 2060'tan sonra bir tarih öngördü.
• Katılımcıların %21'i hiçbir zaman gerçekleşmeyeceğini öngördü.

2022 Yılındaki Tahminler

En son 2017 yılında 352 katılımcı ile yapılan Yapay Zekadaki İlerlemeler Uzman Araştırması anketi, 2021 NIPS ve ICML konferanslarında yayın yapmış olan tam 738 yapay zeka uzmanı ile 2022'de tekrar yapıldı ve 2017 Anketi ile aynı sonuçları verdi. 5 yılın ardından yeniden yapılan ve 2 kat daha fazla katılımcının olduğu bu anket sonuçlarına göre uzmanlar, yapay genel zekaya 2059'a kadar ulaşılması ihtimalinin %50 olduğunu tahmin etti.^[6]

2023 Yılındaki Tahminler

Ekim 2023'te AI Impacts, 2 bin 778 yapay zeka araştırmacısını yapay genel zekanın ne zaman gerçek olabileceğine dair bir ankete tabi tuttu. Bu anket, 2022 Anketiyle neredeyse aynı soruları içermekteydi. Anketin sonuçlarına göre bilim insanları, yapay genel zekaya 2040 yılına kadar ulaşılacağını tahmin etti.^[7]

Araştırmacıların Tahminleri

Bu konularda öne çıkan birçok diğer isim de yapay genel zekaya ne zaman ulaşacağımız konusunda tahminler yapıyorlar ve diğer uzmanlardan biraz daha iyimserler:

• Bilgisayar bilimcisi ve yazar Louis Rosenberg: 2030.^[8]
• MIT profesörü ve 1972'den 1997'ye kadar MIT Yapay Zeka Laboratuvarı yöneticiliğini yapmış bilgisayar bilimci Patrick Winston: 2040.^[9]
• Bilgisayar bilimcisi ve The Singularity Is Near kitabının yazarı olan fütürist Ray Kurzweil: 2032.^[10]
• Yapay zeka şirketi NNAISENSE'nin kurucu ortağı ve İsviçre yapay zeka laboratuvarı IDSIA'nın yöneticisi Jürgen Schmidhuber: 2050.^[11]
• 2018 Turing Ödülü ve 2024 Nobel Fizik Ödülü sahibi bilişsel bilimci Geoffrey Hinton: 5 ila 20 yıl, yani 2030 ila 2045.^[12]

Önde Gelen Teknoloji Şirketlerinin CEO'larının Tahminleri

Yapay zeka girişimcileri de yapay genel zekaya ne zaman ulaşılacağına dair sıklıkla tahminlerde bulunmakta ve genellikle araştırmacılardan çok daha cömert olmaktadırlar. Bu durum, yapay zekaya olan ilginin artmasından doğrudan fayda sağlamalarından (yatırım çekme) kaynaklıdır. Bu isimlerin tahminleri şu şekildedir:

Elon Musk (xAI CEO'su): 2026.^[13]

Dario Amodei (Anthropic CEO'su): 2026.^[14]

Masayoshi Son (SoftBank CEO'su): 2-3 yıl içinde, yani 2027 veya 2028.^[15]

Jensen Huang (Nvidia CEO'su): 2029.^[16]

Demis Hassabis (Google DeepMind CEO'su): 2035.^[17]

Sam Altman (OpenAI CEO'su): 2035.^[18]

Metaculus Anketlerindeki Tahminler

Son olarak, Metaculus platformu üzerinde yapılan anketlerde 3 bin 290'dan fazla katılımcının yapay genel zeka hakkındaki tahminleri incelenmiştir:

• 2022'de 172 kişi "Bir yapay zeka ne zaman zorlu bir Turing testini geçer?" sorusuna 2029 cevabını vermiştir.^[19]
• Yine 2022 yılında, 81 kişi "En iyi tahmin uzmanları yapay genel zekanın ne zaman geliştirileceğini düşünmektedir?" sorusuna 2035 cevabını vermiştir.^[20]
• 2020'de 1.563 kişi "Zayıf genel zekalı bir sistem ne zaman geliştirilecek?" sorusuna 2026 cevabını vermiştir.^[21]
• Yine 2020 yılında, 1.474 kişi "İlk genel zekalı sistem ne zaman geliştirilecek?" sorusuna 2030 cevabını vermiştir.^[22]

Bu içerik, yeni veriler geldikçe güncellenmektedir.