780.000 Yıllık Keşif, İlk İnsanların Bitki Bazlı Diyetle Beslendiğini Ortaya Koyuyor!

Bar-Ilan Üniversitesi tarafından yürütülen ve Proceedings of the National Academy of Sciences'ta yayınlanan multidisipliner bir araştırma, nişasta açısından zengin bitkilerin eski avcı-toplayıcıların beslenmesinde merkezi bir rol oynadığını ortaya koyuyor.^[1] İsrail'in kuzeyindeki Hula Vadisi'nin hemen güneyinde, Ürdün Nehri boyunca gerçekleştirilen yeni bir arkeolojik çalışma, erken insanların beslenme alışkanlıklarına yeni bir ışık tutuyor ve tarih öncesi beslenme alışkanlıkları hakkındaki köklü varsayımlara meydan okuyor.

Araştırma, eski avcı-toplayıcıların temel enerji kaynağı olarak hayvansal protein tüketiminden ziyade, özellikle nişastalı türler olmak üzere bitkisel gıdalara büyük ölçüde güvendiğini gösteriyor. Erken hominidlerin ağırlıklı olarak hayvansal protein tükettiği yönündeki yaygın inanışın aksine bulgular; meşe palamudu, tahıllar, baklagiller ve su bitkilerini içeren çeşitli bir bitki temelli beslenme düzenini olduğuna işaret ediyor.

Gesher Benot Ya'akov yakınlarındaki tarih öncesi yerleşimde bazalt aletler üzerinde bulunan 780.000 yıllık nişasta tanelerine odaklanan araştırmacılar, bu keşfin erken insan beslenme alışkanlıklarına dair yeni bir bakış açısı sunduğunu belirtiyor. Ayrıca araştırmacılar, Hula Gölü'nün eski kıyılarında yer alan bu alanda, 20'den fazla insan yerleşim katmanı, fosilleşmiş hayvan kemikleri ve tohumlar ile meyveler gibi korunmuş bitki kalıntıları dahil olmak üzere kapsamlı arkeolojik bulgular ortaya çıkardı.

Araştırma, Dr. Hadar Ahituv'un doktora çalışmasının bir parçası olarak Bar-Ilan Üniversitesi'nin Martin (Szusz) İsrail Toprakları Çalışmaları ve Arkeoloji Bölümü'nde başladı. Ahituv, şu anda Haifa Üniversitesi Zinman Arkeoloji Enstitüsü bünyesindeki Antik Gıda İşleme Teknolojileri Laboratuvarı'nda çalışmalarını sürdürüyor.

Proje, Bar-Ilan Üniversitesi'nden Prof. Nira Alperson-Afil ve Dr. Yoel Melamed, İbrani Üniversitesi'nden Prof. Naama Goren-Inbar ve Hollanda'daki Leiden Üniversitesi'nden Prof. Amanda Henry gibi farklı kurumlardan uzmanları bir araya getirdi.

Araştırma, aynı zamanda paleo diyeti gibi günümüzde popülerlik kazanan, erken insan beslenmesinin esas olarak hayvansal proteine dayandığına yönelik genel anlatıyı da sorguluyor. Bu tür diyetlerin çoğu, arkeolojik alanlarda bulunan hayvan kemiklerinin yorumlarına dayanırken bitkisel gıdalar genellikle doğada kolay bozulmaları nedeniyle nadiren korunabiliyor.

Ancak, antik aletler üzerinde nişasta taneciklerinin bulunması, özellikle insan beyninin enerji ihtiyacı için hayati önem taşıyan karbonhidratlar bakımından zengin olan nişastalı yumrular, kabuklu yemişler ve kökler olmak üzere bitkilerin merkezi rolüne dair yeni bir bakış açısı sunuyor.

Yapılan inceleme, ilk insanların bitki materyallerini işlemek için kullandıkları sofistike yöntemlerin altını çiziyor. Araştırmacılar, nişasta tanelerini bitkisel gıdaları kırmak ve ezmek için kullanılan bazalt topuzlar ve örsler üzerinde bulduklarını belirtiyor.

Bitkisel gıdaların insan tarafından işlenmesinin en eski kanıtı olan bu aletler; meşe palamudu, tahıllar, baklagiller ve sarı nilüfer ile artık nesli tükenmiş su kestanesi gibi su bitkileri dahil olmak üzere çeşitli bitkileri hazırlamak için kullanılıyordu. Araştırmacılar ayrıca polen taneleri, kemirgen kılı ve tüyler gibi mikroskobik kalıntıları da tanımlayarak nişasta bulgularının güvenilirliğini destekledi. Dr. Ahituv şunları söylüyor:

Bu keşif, atalarımızın evriminde bitkisel gıdaların önemini vurguluyor. Artık erken hominidlerin yıl boyunca çok çeşitli bitkileri topladıklarını ve bunları bazalttan yapılmış aletler kullanarak işlediklerini öğrenmiş bulunuyoruz. Ayrıca bu keşif, erken insan beslenmesinin ve bitkisel gıdalarla derin bağlantısının incelenmesinde yeni bir sayfa da açıyor.

Bulgular aynı zamanda ilk insanların sosyal ve bilişsel davranışları hakkında da fikir veriyor. Bitkileri işlemek için aletlerin kullanılması, hominidler daha büyük sosyal grupların bir parçası olarak faaliyet gösterdiğinden bu durum, yüksek düzeyde bir işbirliği ve sosyal yapıya işaret ediyor. Su ve karasal ortamlardan çeşitli kaynakları kullanma yetenekleri ise günümüzdeki modern insanlar gibi çevreleri hakkında derin bir bilgi sahibi olduklarını gösteriyor.

Tarih öncesi çalışmalar alanında önemli bir dönüm noktası olan bu keşif, eski atalarımızın beslenme alışkanlıkları hakkında değerli kanıtlar sunarken aynı zamanda insan evrimi ve karmaşık toplumların gelişimi hakkında yeni perspektifler sunuyor.