Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Tip 1a süpernovalara bakarak evrenin genişleme hızının arttığını nasıl anlıyorlar?

Bu süpernovaların standart kandil olarak kullanılabildiklerini okudum. Evrendeki mesafeleri ve genişleme hızını ölçmek kullanılmalarını anladım ama geçmişte evrenin daha yavaş genişlediği bunlara bakarak nasıl anlaşılır?

1
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Şu linkte anlatmıştım:

https://evrimagaci.org/soru/tip-1a-supernovalara-bakarak-evrenin-genisleme-hizinin-arttigini-nasil-anliyorlar-5256

Aynısını kopyalıyorum:

Bu tip süpernova patlamaları, yıldızların hep belirli bir iç-dış denge bozumu yaşamaları sonucunda oluşur. Bu nedenle de hemen her örnekte aynı miktarda ışık saçarlar.

Buna göre bu patlamalar örneğin 100 birim ışık oluşturuyorsa, her 1 birim uzaklıkta da 1 birim enerji kaybediyorsa ve bizden 100 birim uzaklıkta ise bize 1 birim büyüklükte bir ışık gelir. Işığın yaşadığı enerji kaybından (yani sönüklüğünden) uzaklığı net olarak ölçebiliriz. Ne kadar sönükse o kadar uzak, ne kadar parlaksa o kadar yakın.

Uzayın genişleme değişimi olayı da şöyle: Işık boşlukta yol alıyor ve bu yol alma süresi boyunca da uzay genişliyor ve bu ışık da genişlemeden dolayı kırmızıya kayıyor. 100 birim uzaklıktaki bir ışık bize gelene kadar 100 birim yol alıyor ve 100 birim da zaman geçiyor ya. Bu süre ile bağlantılı olarak o ışık da 100 birim kırmıza kaymış olmalı. Ancak ışığın kırmızıya kayma miktarına bakıyorlar ve 99 çıkıyor. E 100 olması gerekmez mi? Evet. Tutarsızlık nerede? Şurada: Demek ki bu ışık 100 birim zaman boyunca bize gelirken uzay, 99 birim genişlemiş. Yani geçmişte uzay, bugünkü hızından daha yavaş genişliyormuş. Eskiden 99 birim genişlerken şidi 100 birim genişliyor. Bu ışığın uzayda yol aldığı süre boyunca uzay daha yavaş genişliyor olmalı ki ışık bizim beklediğimizden ve olması gerekenden daha az kırmızıya kaymış. Daha da uzaktaki, örneğin 200 birim uzaklıktaki bir yıldıza bakıyoruz, kırmızıya kayma 197. 100'de 1 birim iken 200'de 3 birim olmuş. Demek ki uzayın genişleme hızı giderek artan bir hızda oluyor çünkü beklenenden 3 birim daha az kırmızıya kaymış. Değişim de aynı değil. 198 (99 x 2 = 198) olsa deriz ki önceden 1 iken şimdi 2 olmuş. Hayır, önceden 1 iken şimdi 3 olmuş. Bu olması gereken/gözlemlenen kırmızıya kayma farklılıkları, ışığın uzayda kat ettiği yol boyunca yaşadığı genişleme hızı değişimleri hakkında bize fikir veriyor.

Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Spesiyalistler çağında herkes yalnızca kendi problemlerini görür. O problemin daha büyük resmin neresine oturduğu konusunda bihaber veya hoşgörüsüzdürler.”
Rachel Carson
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol