Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
3
Puan Ver

Gazzâlî ve david hume gibi düşünürlerin 'nedensellik' üzerine yaptığı eleştirilere günümüz bilimsel yöntemi nasıl cevap vermektedir?

Meşhur ateş ve pamuk örneğinde bahsedildiği üzre; ateşle pamuk yan yana geldiğinde pamuk yanar peki pamuğu yakan nedenin ateş olduğunu nereden biliyoruz? Günümüzde kullanılan ve yaygın kabul gören bilimsel metoda bu ciddi eleştiriler karşısında nasıl güvenebiliriz? Son olarak bilim insanları bu tip sorulardan rahatsızlık duyar mı?

1
154 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Şimdi önce Gazali'nin eleştirisine bakalım.

Ateşle pamuk yan yana geldiğinde pamuk yanar peki pamuğu yakan nedenin ateş olduğunu nereden biliyoruz?

Gazali burada bir nedensel ilişki görmeyi reddetmiş bu batıl inançtır demiş , ben pamuğu yakanın Allah olduğuna inanıyorum demiştir .

Şimdi size Gazalinin inancının neden dogma bilimin pamuğu ateş yakmıştır empirik betiminin neden bilimsel olduğunu anlatacağım .

Önce iki önermeyi alt alta koyalım

Gazali :Ateş yanmaya başladıktan sonra pamuk Allah tarafından yakılır.

Bilim: Pamuğu yakan belirlenmeci MUTLAK süreçlerle işleyen ,mekanik doğa yasalarına tabi ateştir.

Bir kere iki iddia da 100% kesinlikle doğrulanamaz

AMA VE AMA Bilimin iddiası test edilebilir bilimsel bir iddiadır , Gazalinin ki ise test edilemez , bir şahsi inançtır, bir imandır

NASIL MI ?

Cevabı Karl Popper tarafından verildi

Yıllarca felsefeciler bu iddia ile boğuştu Popper ise ‘bunun doğruluğu ispat edilemez, ancak prensipte yanlışlığı ispat edilebilir, ancak şimdiye kadar kimse bu zannın yanlış olduğunu ispat edemediği için geçici olarak doğruluğu kabul edilir’ şeklinde bir tez geliştirmiştir.

İşte bilimi dogmadan burada bu ayırır iki iddia da gözlem ve deney ile doğrulanabilir olmamakla birlikte bilimin önermesi GÖZLEM VE DENEY İLE YANLIŞLANABİLİRDİR .

Şöyle izah edeyim :

Şimdi Eğer Pamuğu yakanın mutlak doğa yasalarının mekanik belirlenmeciliğinin güdümündeki ateş olduğunu kabul edersek , Şu basınçta , şu şu şartlarda şu ateş pamuğu yakar prensibini elde ederiz.

AYNI ŞARTLARDA ATEŞİN YAKMADIĞI TEK BİR PAMUK BU İDDİAMIZI ÇÜRÜTÜR

Çünkü eğer pamuğu yakan mutlak doğa yasalarına tabi, determinist süreçlerin eseri olan ateşse aynı şartların sağlandığı her durumda aynı şekilde işler . Ateşin dur bu gün de şu pamuğu yakmayayım demesi gibi bir şey söz konusu olamaz, daha önceki ile aynı şartlarda ateş pamuğu yakmıyorsa burada seçme kabiliyeti olan birinden söz etmemiz gerekir. Çünkü eğer mekanik, aynı şartlarda aynı sonucu veren belirlenmeci mekanik doğa yasaları tarafından kontrol edilen fiziksel süreçlere dayalı zorunlu bir nedensellik var ise aynı koşullarda aynı sonuçları görmeyi bekleriz. . Bu durumda uygun basınç, oksijenin olduğu bir durumda hilesiz bir ateşin hilesiz bir pamuğu yakmadığını DENEYİMLEDİĞİMİZ AN ''pamuğu yakan belirlenmeci MUTLAK süreçlerle işleyen ,mekanik doğa yasalarına tabi ateştir'' iddiamız tamamen çürür . 'Bak gördün mü mutlak bir şey değilmiş' deriz Bu iddia test edilebilir ve yanlışlanabilirdir.

Gazalinin iddiası olan pamuğu yakan Allahtır iddiası ise deneysel olarak test edilemez şahsi bir inanç bir imandır .

Pamuğu Allah yakıyor iyi güzel bir gün hilesiz ateşle aynı şatlar ve koşullarda yan yana gelen hilesiz pamuk yanmazsa Allah istemedi de yanmadı dersin olur biter. O yüzden bu iddiayı deneysel olarak çürütmek ve test etmek İMKANSIZDIR . İşte bu yüzden bu bir dogmadır. Deneyle ne doğrulanabilir ne yanlışlanabilir . Bilimin iddiası ise doğrulanamaz olmakla birlikte DEYEY VE GÖZLEM İLE YANLIŞLANABİLİRDİR, bu onu test edilebilir kılar ve işte dogma ile bilim arasındaki fark budur.

Bilimsel metod sınamaya açıktır . Pamuğu ateş yakar iddiası yanlışlanabilirdir, yanlışlamaya gönüllü olan varsa hodri meydan bilimin kimseden korkusu, saklayacak hiç bir şey yok.

Sorularınıza daha detaylı bir cevap ve bilime atılan iftiralara tatmin edici profesyonellikte bir yanıt için kaynakçadaki linki inceleyin.

126 görüntülenme
Puan Ver
4
Puan Ver
Teşekkür (4)
Paylaş
4

Kaynaklar

Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bizler hikaye anlatıcı hayvanlarız ve günlük yaşantılarımızın sıradanlığını kabul etmeye tahammül edemiyoruz.”
Stephen Jay Gould