Sonbaharda Yaprakların Rengi Nasıl Değişir?

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bazılarımız için sonbaharı güzel kılan şey yapraklardaki renk değişimleridir. Yaprakların renkleri yeşilden sarıya, kızıla, kahverengiye ve bu renklerin arasındaki başka tonlara doğru değişirken görsel bir şölen oluşturur. Acaba bu değişimin ardındaki kimyasal olay nedir? Yapraklar öldükleri için mi renkleri değişir, yoksa yapraklar düşmeden önce bu muhteşem renklerin oluşmasını sağlayan kimyasal maddeler mi vardır?

Evet, yapraklarda değişik renklerin oluşmasını sağlayan kimyasal bileşikler, yani pigmentler bulunur. Pigmentler renkleri oluşturan moleküllerdir. Bitkilerde farklı renk pigmentleri bulunur. Yaprakların yeşil renkli olmasını sağlayan pigment klorofildir. Klorofil bitkilerde fotosentezin oluşmasını sağlayan kimyasal bileşiktir. Fotosentez, klorofil taşıyan canlılarda (kloroplastlarda) ışık enerjisi kullanılarak organik bileşiklerin üretilmesini sağlar. Bitkiler bu yolla güneşin ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürür ve organik madde sentezi yapar. Yani klorofil tarafından emilen ışık, karbondioksit ve suyu, oksijen ve karbonhidratlara dönüştürmek için kullanılır. Fakat, sonbahar ve kış aylarında yeterli güneş ışığı bulamadıklarından yapılarındaki klorofil pigmenti azalmaya başlar. Klorofil pigmentinin azalmasıyla birlikte diğer renk pigmentleri açığa çıkmaya başlar. Bu durum, yaprakların artık düşmeye başlayacağının göstergesidir ve bitkiler kendilerini kış koşullarına hazırlamaya başlar.

Şekilde gördüğünüz yeşil hücreler mikroskopta incelenen klorofil pigmentleridir. Klorofil pigmentleri kloroplast adı verilen organizmalar içinde yoğunlaşırlar.
Şekilde gördüğünüz yeşil hücreler mikroskopta incelenen klorofil pigmentleridir. Klorofil pigmentleri kloroplast adı verilen organizmalar içinde yoğunlaşırlar.
Wikipedia

Daha önce söylediğimiz gibi farklı renk pigmentleri yapraklarda bulunur. Sonbaharın gelmesiyle birlikte düzenli olarak klorofil kaybı olmaya ve bu süreçte diğer renk pigmentleri daha baskın ve görünür hale gelmeye başlar. Karotenoid adlı renk pigmentlerinin baskın olduğu durumlarda yaprakların sararıp turuncuya dönüştüğünü görürüz. Karotenoidler sarı, turuncu ve turuncu-kırmızı arası renk tonlarından sorumludur. Örneğin, beta-karoten maddesi havuçlarda turuncu rengin oluşmasını sağlayan maddedir.

Sonbaharda, kloroplastlardaki klorofil kaybından sonra hali hazırda var olan karotenoidler ortaya çıkmış olur. Bu yaprağın sarı olmasını sağlayan karotenoid pigmentleri esas olarak mavi dalga boylarını absorbe eder ve daha uzun dalga boylarının saçılmasına ve sarı rengin üretilmesine izin verir.
Sonbaharda, kloroplastlardaki klorofil kaybından sonra hali hazırda var olan karotenoidler ortaya çıkmış olur. Bu yaprağın sarı olmasını sağlayan karotenoid pigmentleri esas olarak mavi dalga boylarını absorbe eder ve daha uzun dalga boylarının saçılmasına ve sarı rengin üretilmesine izin verir.
Meltem Çetin Sever

Sonbaharı en ilginç kılan renklerden biri ise kırmızı tonlarındaki yapraklardır. Bunu sağlayan ise antosiyanin molekülleridir. Kırmızıya dönüşme, yaprakların ağaçlardan düşmeden hemen önce, antosiyanin pigmentlerinin aktif sentezi sonucu oluşur. Yani antosiyaninler yıl boyunca yapraklarda bulunmaz; güneş ışığı oranının azalmasıyla ortaya çıkar. Antosiyaninler çoğu pembe-kırmızı çiçeklerin, kırmızı meyvelerin (elma gibi) içerisinde bulunur ve ayrıca sonbaharda yaprakların kırmızı olmasından sorumludur. Yapraklarda oluşan kırmızı tonları, antosiyanin miktarına ve karotenoidlerin (hatta biraz klorofilin) ​​ne kadarının tutulduğuna bağlı olarak değişir. 

Bu yaprağın kırmızı renkli olmasını sağlayan, antosiyanin pigmentleridir. Antosiyanin pigmentleri bitki hücresinin sitoplazmasında flavonoid yoluyla üretilen, suda çözünebilen pigmentlerdir. Şeker molekülünün bağlanması ile birlikte depolandıkları vakuolde özellikle çözünür hale gelirler. Antosiyaninler mavi-yeşil dalga boylarındaki ışığı absorbe ederek, bitki tarafından kırmızı dalga boylarının dağılmasını sağlarlar.
Bu yaprağın kırmızı renkli olmasını sağlayan, antosiyanin pigmentleridir. Antosiyanin pigmentleri bitki hücresinin sitoplazmasında flavonoid yoluyla üretilen, suda çözünebilen pigmentlerdir. Şeker molekülünün bağlanması ile birlikte depolandıkları vakuolde özellikle çözünür hale gelirler. Antosiyaninler mavi-yeşil dalga boylarındaki ışığı absorbe ederek, bitki tarafından kırmızı dalga boylarının dağılmasını sağlarlar.
Meltem Çetin Sever


Yeşil sağlıklı bir yaprağın hücresel yapısı. Vakuol, hücre içinde moleküller bulunduran sıvı bir bölgedir.
Yeşil sağlıklı bir yaprağın hücresel yapısı. Vakuol, hücre içinde moleküller bulunduran sıvı bir bölgedir.
Harvard Forest
Rengi değişen yapraktaki 1. aşama: Kloroplastlar klorofillerini kaybetmeye başlar, karotenoidler hali hazırda vardır. Antosiyaninler oluşur ve vakuola taşınır.
Rengi değişen yapraktaki 1. aşama: Kloroplastlar klorofillerini kaybetmeye başlar, karotenoidler hali hazırda vardır. Antosiyaninler oluşur ve vakuola taşınır.
Harvard Forest
Rengi değişen yapraktaki 2. aşama: Klorofiller parçalanır, antosiyanin yoğunluğu artar, karotenoidler ise kloroplastta kalır.
Rengi değişen yapraktaki 2. aşama: Klorofiller parçalanır, antosiyanin yoğunluğu artar, karotenoidler ise kloroplastta kalır.
Harvard Forest
Rengi değişen yapraktaki 3. aşama: Klorofiller kalan karotenoidleri ortaya çıkarmak için parçalanır, artık antosiyanin üretilmez.
Rengi değişen yapraktaki 3. aşama: Klorofiller kalan karotenoidleri ortaya çıkarmak için parçalanır, artık antosiyanin üretilmez.
Harvard Forest


Kaynaklar ve İleri Okuma:

  • Ana Görsel Kaynağı: Meltem Çetin Sever
  • Ros Anderson. The Colour Science of Autumn Leaves. (2016, Ekim 21). Alındığı Tarih: 09 Ekim 2018. Alındığı Yer: The Chromologist
  • Harvard Forest. The Process of Leaf Color Change. (2018, Ekim 09). Alındığı Tarih: 09 Ekim 2018. Alındığı Yer: Harvard Forest
  • Harvard Forest, et al. Leaf Pigments. (2018, Ekim 09). Alındığı Tarih: 09 Ekim 2018. Alındığı Yer: Harvard Forest
  • Wikipedia , et al. Fotosentez. (2018, Ekim 09). Alındığı Tarih: 09 Ekim 2018. Alındığı Yer: Wikipedia
  • Wikipedia, et al. Chlorophyll. (2018, Ekim 09). Alındığı Tarih: 09 Ekim 2018. Alındığı Yer: Wikipedia

Süt Dişlerinden Kök Hücre Elde Etmek Mümkün mü? Bu Dişler Saklanmalı mı?

Deri Rengi Genlerinin Keşfi, Irklara Dair Eski Kavramları Çürütüyor!

Yazar

Meltem Çetin Sever

Meltem Çetin Sever

Yazar

Evrim Ağacı yazarı ve çevirmenidir. Alanı Kimya’dır ama beşeri bilimlerle yakından ilgilenir. Gerçeğe ulaşmak için bilimsel şüphecilik ve bilimsel yöntemlerin kullanılması gerektiğini savunan doğa aşığı bir hümanisttir.

Katkı Sağlayanlar

Damla Şahin
Damla Şahin
2. Editör
Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim