Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Şimşek (büyücülerin yaptığı gibi) metal bir çubuğun sallanmasıyla üretilenlerden daha fazla çeşide sahiptir: Pozitif ya da negatif yüklü, yukarıya ya da aşağı doğru bakan, yere ya da bir başka buluta çarpan türleri bulunur. Atmosferik bilim insanları fırtına bulutların içerisindeki buz parçacıkların azıcık yüklü olduklarını biliyorlar. Nihayetinde, fırtınadaki negatif yüklü bir tabaka iki tane pozitifin arasında kalmaktadır. Elektrik tabakalar arasında kavislenir ve havayı iyonize ederek parlamasını sağlar. Ancak uzmanların şimşeğin davranışını bütünüyle anlamasına daha yol var. Araştırmacılar şimşek tarafından üretilen radyo dalgalarıyla x-ışınlarını takip ediyorlar ve (roketlerle yapılan) sentetik şimşekleriyle deneyler yürütüyorlar. İşte şu anki düşünceleri bunlardır:

(1) Devasa Jet / Gigantic Jet: Fırtına deşarjların %80'i bulutların içerisinde gerçekleşmektedir. Ancak bir tanesi yukarıya yönelip üst tabakalarda bulunan zayıf bir pozitif yüke çarparsa, o zaman gökyüzüne doğru çıkış yapar.

(2) Beklenmedik Bir Andaki Şimşek / Bolt From The Blue: Devasa jetler bulutların yanlarından çıkarak fırtınadan kilometrelerce uzaklığa kadar gidip açık mavi bir gökyüzünden bir anda ortaya çıkarak yere çakabilir.

(3) Örümcek / Spider: Bu deşarjlar saniyede 26.83 metre hıza ulaşarak geniş alanlara yayılıp yatay tabakaların içinden yanlamasına hareket ederler.

(4) Boncuklu / Beaded: Bükülmüş iyon kanalların belirli parçacıkları belirli bir açıdan bakıldığı zaman daha parlak görünmektedirler.

(5) Çatallı / Forked: Bir şimşeğin ucunda negatif enerji fazlasıyla biriktiğinde havada kanalı iki ya da daha fazla dala ayrılır.

(6) Kurdele / Ribbon: Çoklu şimşekler bazen aynı kanala aittir. Eğer rüzgar kanalı yana doğru estiriyor ise, gözümüz iki çarpmanın arasındaki mikrosaniyelik ışık bantlarını algılayabilir.

(7) Zigzak / Zigzag: Fırtına dağılınca bulut ile yer arasındaki hava yük cepleri içermektedir. Bu yıldırımların yere kadar bir cepten diğer cebe zıplamasını sağlar.

(8) Top / Ball: Gök gürültülü fırtınaların çevresinde greyfurt büyüklüğünde parlak elektrik kürelerin görüldüğü rapor edilmiştir. Kimse sebebini bilmemektedir.

(9) Enerjik Dar İkili Kutup / Energetic Narrow Bipolar: Bu bulut-içi parlamalar radyo salınımların en güçlü doğal kaynağıdır. Sadece 10 mikrosaniye sürmektedirler.

(10) Kırmızı Peri / Red Sprite: Gökten yere inen pozitif yüklü yıldırım bulutu daha fazla negatif yapmaktadır. Bu negatif alan bulutun tepesine ulaşır ve burada daha düşük hava yoğunluğu bulunduğundan bu deşarjlar için daha az enerji anlamına gelmektedir ki bu sebepten dolayı da kırmızı bir renkte parlama görülür.

(11) Mavi Jet / Blue Jet: Bir teoriye göre gökten yere inen negatif yüklü bir yıldırım bulutu daha fazla pozitif yapmaktadır; fırtına fazladan olan pozitifliği yüksek bir enerji patlamasıyla yukarıya doğru pompalar ve bu çevresindeki iyonize olan havanın mavi bir renkte parlamasına sebep olmaktadır.


Yazan: Sarah Douglas

Kaynak: Bu yazı Wired sitesinden birebir çevrilmiştir.

Görsel: Olivier Vandeginste/atmospheres.be

Görsel çevirisi: Arsel Berkat Acar

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/07/2019 09:33:01 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1305

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder