Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Rembrandt ve "Dr. Nicolaes Tulp'un Anatomi Dersi" Tablosu: Geçmişten Günümüze Bir Anatomi Dersi...

Rembrandt ve
Dr. Nicolaes Tulp'un Anatomi Dersi, Rembrandt
Wikimedia
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Rembrandt van Rijn, Hollandalı ressam ve baskı ustasıdır. Avrupa ve Hollanda sanat tarihinin en önemli ressamlarından biridir. Hollanda'nın ticaret, bilim ve sanatta atılım yaptığı Hollanda Altın Çağında yaşamıştır. "Işığın ve gölgelerin ressamı" olarak da anılır.

15 Temmuz 1606'da Hollanda'nın Leiden şehrinde varlıklı bir değirmencinin altıncı çocuğu olarak doğdu. Okuma çağına gelince şehrin, Latince öğrenim yapılan okuluna girdi. Derslerde durmadan resim çizer, öğretmenin, öğrencilerin portrelerini yapardı. Bu yüzden okulda sık sık ceza alırdı. 14 yaşında okuldan alındı.

Sanat tutkusu, onu dönemin ünlü Felemenk ressam Jacob van Swanenburg’un atölyesine çırak olarak düşürdü. Renk karıştırma sanatı ve perspektif teorisiyle tanışarak, çizimde kendini geliştirdi. Ustasının tarzını hem taklit etti hem de geliştirmeye çalıştı. Resim tekniklerini öğrendiği üç yıllık ilk atölye dönemi sonrası, Amsterdam'da dini ve tarihi resimler alanında uzman Pieter Lastman'ın atölyesine geçti.

Rembrandt’ın erken dönem çalışmalarında çizgi, ışık ve gölgenin yanı sıra renk kullanımını denediği gözlemlenmekteydi. İtalya’yı hiç ziyaret etmemiş olmasına karşın, İtalyan sanatından ve özellikle Caravaggio’dan etkilendiği bilinmekteydi. Gravürcülük de ilgi alanı oldu. Portrelerle özellikle İncil’den alınmış kompozisyonları işlediği gravürler bastırdı. İlk ışık gölge denemelerini de bu gravürlerle yaptı. Hem din hem de portre temalı çok sayıda sipariş alıyordu.

Saskia van Uylenburgh (1612-1642), "Flora" karakteri için model olurken, Rembrandt
Saskia van Uylenburgh (1612-1642), "Flora" karakteri için model olurken, Rembrandt
Wikipedia

Yaşamının büyük bir bölümünde zengin ve saygın bir hayat süren Rembrandt, 1634’te Saskia ile evlendi. Saskia, Rembrandt’ın birçok eserine model oldu. Bu dönem, Rembrandt’ın çalışmalarında güçlü bir ışık etkisi görüldüğü yıllardı. Yoğun sanatsal üretim ve maddi refah içinde geçirdikleri bu dönemde dört çocukları oldu. Ancak ilk üç çocuklarını küçük yaşlarda kaybettiler. 1641'de doğan dördüncü çocukları Titus, hayatta kalmayı başardı. Ancak Rembrandt, bu defa da Titus'un doğumundan hemen sonra eşi Saskia'yı kaybetti.

Gece Nöbeti, Rembrandt. 1642’de Saskia’nın ölümü, bu tablo üzerinde çalışan Rembrandt’ı derinden etkiledi.
Gece Nöbeti, Rembrandt. 1642’de Saskia’nın ölümü, bu tablo üzerinde çalışan Rembrandt’ı derinden etkiledi.
Wikipedia

Rembrandt, ömrünün son yıllarını Hendrickje ile paylaştı. Hendrickje da tıpkı Saskia gibi, sanatçının birçok çalışmasına figür olacaktı. 1654 tarihli “Bathsheba” ve 1655 tarihli “Nehirde Yıkanan Kadın” bunlardan bazılarıydı.

Nehirde Yıkanan Kadın, Rembrandt
Nehirde Yıkanan Kadın, Rembrandt
Wikipedia

1654’te, ikilinin Cornelia adını verdikleri bir kızları oldu. Oğlu Titus, eşi üç aylık hamileyken öldü. Oğluna aşırı düşkün olan Rembrandt, bu kederli olaydan altı ay sonra torunu Titia’yı kucağına aldı. Rembrandt, bundan sadece bir yıl sonra, 4 Ekim 1669’da hayatını kaybetti.

Dr. Nicolaes Tulp'un Anatomi Dersi Tablosu

Dr. Nicolaes Tulp’un Anatomi Dersi, Rembrandt. 1632’de, şöhretinin ilk yıllarında yaptığı bu tablo, kariyerinin en önemli işlerinden biriydi. Amsterdam Cerrahlar Birliği için yapılan tablo, Rembrandt’ın Amsterdam’daki ilk önemli kamu işiydi.
Dr. Nicolaes Tulp’un Anatomi Dersi, Rembrandt. 1632’de, şöhretinin ilk yıllarında yaptığı bu tablo, kariyerinin en önemli işlerinden biriydi. Amsterdam Cerrahlar Birliği için yapılan tablo, Rembrandt’ın Amsterdam’daki ilk önemli kamu işiydi.
Wikipedia
  • Tablo Adı: Anatomy Lesson of Dr. Nicolaes Tulp
  • Ressam: Rembrandt van Rijn
  • Tarih: 1632
  • Dönem: BAROK
  • Yer: Hollanda, Mauritshuis Kraliyet Resim Galerisi

Rembrandt’ın Amsterdam Cerrahlar Loncasının isteği üzerine yaptığı bu eser, Amsterdam’daki ilk önemli siparişlerindendir. Rembrandt’ın grup portresi niteliğindeki ilk anatomi dersi tablosudur.

O dönemde, bazıları biletli de olabilen, kimi zaman halka açık gösteri olarak düzenlenen anatomi dersleri verilmekteydi. Gösteriler, çevresinde oturulabilecek oval biçimli “Anatomi Tiyatrosu” adı verilen amfitiyatrolarda yapılmaktaydı. Resme konu olan ders, Ocak 1632’de yapılmış ve üç gün sürmüştür.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Genel grup portresi formundaki tablo, Rembrandt’a büyük başarı kazandırmıştır. Tabloda etrafı meslektaşlarıyla çevrili öğretim görevlisi Dr. Nicolaes Tulp, anatomi dersindeyken görülmektedir. Tulp, Amsterdam’da modern anatomi çalışmalarının başlatıcısı olarak bilinmektedir.

Resmin ön tarafında yer alan iki kişinin kıyafetleri koyu siyahtır. Hepsi, üzerine pelerin giymiş ve tüm boyunlarını çevreleyen beyaz yuvarlak yakalık takmıştır. Hepsinin yüzü ince, sivri ve sakallıdır. Resmin temel figürü olan Dr. Tulp, dersini anlatırken, Amsterdam Cerrahlar Loncasının yedi üyesi onu büyük bir dikkat ve ilgiyle izledikleri ve doktorlarda heyecan ve merak uyandırdığı görülüyor. Sanatçı, doktorları resimsel bir zenginlik ve bir tasvir ile ortaya koymuştur. Tüm figürler, bu olaya kilitlenmiştir. Dikkat ve ilgileri, vücutlarının jestlerinden ve bakışlarından anlaşılmaktadır. Tablonun sol üst köşesine doğru, arka planda ise ressamın imzasını görmek mümkündür.

Dr. Tulp, sadece bir cerrah değil aynı zamanda şehir meclisinin ileri gelen bir üyesidir, üst mevkiinin de göstergesi olarak geniş siperli bir şapka takmıştır. Rembrandt’ın dönemi öncesinde yasak olan kadavra incelemeleri, onun döneminde suçluların kadavralarıyla sınırlandırılmıştır. Örneğin resimdeki kadavranın sahibi, 1632 kışında bir palto hırsızlığı suçundan idam edilen Adriaen Adriaansz’dır.

Sahnenin oldukça "canlı" gözüktüğü söylenebilir. Piramidal figürler ve diyagonal (köşegen) bir yerleştirme göze çarpıyor. Dr. Tulp'un, dersinde pratik ve teorik anlatımı birlikte kullandığı görülüyor. Dr. Tulp, geleneksel anatomiden farklı olarak kesme (diseksiyon) işine, kadavranın kolundan başlamaktadır. Dr. Tulp, dikkatli bir şekilde, diğer hekimlere de gösterecek bir biçimde, forseps ile kadavranın sol el parmaklarının tendomlarını (kasları kemiklere bağlayan bağları) tutmaktadır. Kadavranın sol kolu dışında başka hiçbir yer kesilmemiştir.

Dr. Tulp'un sağ eli ve parmakları, kadavranın kas ve bilek hareketlerini gösterirken, sol eli ve parmaklarıyla uygulama konusunu belirtmektedir. Sağ kol, sol kola göre kısadır. Kadavranın sağ kolunun diseksiyonun üçüncü günü kesildiği, kolun güdük şekilde sonlandığı, dikkatle incelediğimizde resmin geçirdiği aşamalar ortaya konularak anlaşılmaktadır.

Pür dikkat gözlem yapan Cerrahlar Locası’nın yedi üyesi; kadavra, kitap ve Tulp'un ellerine odaklanmaktadırlar. Her bir figürün pozisyon ve ifadesi birbirinden farklıdır. Sadece biri seyirciye direk bakıyormuş gibidir. Bir diğer figürün elindeki kâğıtta, derse katılanların adları yazılıdır. Resim, bu açıdan tarihsel bir belge niteliği de taşımaktadır.

Resmin sağ alt kısmında kadavranın ayak ucunda üyelerden en az birinin baktığı yerde açık duran bir anatomi kitabı vardır. Bu kitap, 16.yüzyılda yaşamış anatomist Andreas Vesalius’un devrim yaratan “De Humani Corporis Fabrica (1543)” adlı anatomi kitabıdır. Dr. Tulp, bir yandan incelemeyi yaparken, diğer yandan kitaptan kavramlar açıklıyor olması muhtemeldir.

Anatomist Vesalius'un çalışmaları dışında, beden üzerinde disseksiyon tabloda ilk kez sanatsal bir yapıt olarak işlenmiştir. Figürlerin soluk yüzleri ve ceset derisi, koyu arka planla bir tezat oluşturmaktadır. Cesedin yüzü kısmen gölgelidir. Bu, Rembtandt'ın sık kullandığı umbra mortis (ölüm gölgesi) tekniğidir. Atmosferi etkili oluşturmak ve dikkatin dağılmaması için arka plan nötr ve silik tasarladığı söylenebilir. Arka plana baktığımızda, kemerli ve gölgelere boğulmuş duvarlar da dikkat çekmektedir.

Dikkat çekici bir diğer nokta da, otopsi sırasında, ışığın günümüzdeki gibi dışardan bedene doğru değil, bedenden dışarıya yayılmasıdır. Bu, hem Adrianson’un bedeninin çizimde odakta olması, hem de odadaki ışıktan kaynaklanmaktadır.

Kadavranın başının, bedenin merkezinde değil de göğüs kafesinin üstünde sağa doğru olması ve boyun kısmının görülmemesi dikkate değerdir. Adrianson’un idam sonucu kırılan boynu, resimde görülmemektedir. Belki burada Rembrandt, resmin ana fikrini dağıtmamak için kırık boynu resmetmemiştir.

İdam sonrası bir bedenin parçalara ayrılmış olarak temsil edilmesinin bizde yarattığı duygu, yaşanan dünyanın acımasız olduğudur. Feci bir infaz sonrası bedenin malzemeye dönmesi insanda derin bir yara açabilir. Üstelik, tıp öğrencileri için bir eğitim yöntemi olan diseksiyonun, eğitim amacıyla değil de bazı kişilerin, parayla portre yaptırmak amacıyla verdikleri bir sipariş üzerine, şık kıyafetler eşliğinde yapılıyor olması, kendi başına bir hüzün kaynağı olarak görülebilir kabul edilebilir. Ancak resmin yapıldığı çağda tıbbın henüz emekleme döneminde olması, insanların bilgiye açlığı ve sonuçta bu resmin döneminde uyandırdığı büyük ilgi tıp tarihinde görsel araştırmayı tetiklemiştir olabilir.

Rembrandt’ın anatomi dersleri çalışmalarında iskelet kadavrası kullanmaması onun en ayırt edici özeliğiydi. Böylece Rembrant köklü bir geleneği yıkan, ayrı bir tarz ve form yaratmıştı.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 4
  • İnanılmaz 2
  • Umut Verici! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • V. Özsoy, et al. Dr. Nicolaes Tulp’un Anatomi Dersi - Rembrandt Van Rijn. (2020, Haziran 13). Alındığı Tarih: 13 Haziran 2020. Alındığı Yer: Pivada | Arşiv Bağlantısı
  • A. Bradbury, et al. De Anatomische Les Van Dr Nicolaes Tulp. (2020, Haziran 13). Alındığı Tarih: 13 Haziran 2020. Alındığı Yer: Mauritshuis | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 12/07/2020 16:58:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8882

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Kuantum
Meteor
Böcek Bilimi
Bağışıklık Sistemi
Kozmoloji
Beslenme Bilimi
Hamile
Evrim Ağacı Duyurusu
Balık Çeşitliliği
Adaptasyon
Müzik
Algı
Fotoğraf
Protein
Moleküler Biyoloji
Covıd-19
Bebek
Güve
Sars
Ay Görevleri
Şüphecilik
Tutarlılık
Albert Einstein
İspat Yükü
Obstetrik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir şeyin adını bilmekle, o şeyi bilmek arasında devasa bir fark vardır. Bunun farkına erken varmak gerekir.”
Richard Feynman
Geri Bildirim Gönder