Gökdoğan (Falco peregrinus)

Yazdır
  • Bu yazıyı 2 dakika 1 saniyede okuyabilirsiniz.
Gökdoğan (Falco peregrinus)

Evrim Ağacı olarak hayvanlar âleminin en hızlısını gözlemleme şansı elde ettik! Kendisi gökdoğan, bayağı doğan veya alacadoğan olarak tanınan Falco peregrinus türü bir yırtıcı kuştur. Türkiye'de Akdeniz havzasına özgü Falco peregrinus brookei alt türü bulunur. Yeni Zelanda, Kutuplar ve Yağmur Ormanları dışında Dünya'nın her yerine yayılmış durumdadır. Erişkinlerin sırtı kül grisi, gençlerin ise koyu kahverengi tonlarındadır. Karnının altındaki çizgilenme boynunda yoktur. Gençken (juv.) çizgilenme dikey şeklinde iken, erişkin (ad.) hale geldikçe çizgilenme yataylaşır. Fotoğraftaki de çok büyük olasılıkla bir erişkin. Nadiren memeliler, sürüngenler ve hatta böcekler ile beslenir. Genelde diğer kuşları avlar.

Başlıca avlanma davranışı, güvercin iriliğindeki kuşları hızlı bir dalış ile havada yakalamaktır. Diğer bir yöntem ise kendinden büyük olan avları, yani hızını kesip onu sakatlayabilecek büyüklükteki kuşları yanlarından geçerken sıkı bir pençe darbesi ile sakatlayıp, yere düşürmektir. Yuvası civarında son derece saldırgan bir kuştur ve yavrularına yönelebilecek tehditlere karşı inanılmaz savunmacıdır. Yuvalarını savunan gökdoğanların normalde uzak durdukları kaya kartalı (Aquila chrysaetos) ve kel kartal (Haliaeetus leucocephalus) gibi kendinden oldukça büyük yırtıcıları yuvalarına çok yaklaştıkları için öldürdükleri bilinmektedir. 

Hızları ile ün salmışlardır. Havada avına doğru yaptığı kendine özgü dalış sırasında saatte 360 km'nin üstüne çıkabilirler. Hatta 2005'te National Geographic'ten Ken Franklin, 389 km/s hıza ulaşabildiklerini kaydetmiştir. Bu da gökdoğanı Dünya'daki en hızlı hayvan yapar! Olağandışı bir durum olmadığı sürece genelde 130 km/s ile 184 km/s hızlarında avlandıkları ölçülmüştür. Bu denli hızlar aynı zamanda dezavantaj da yaratır. Çünkü dalış sırasında avcısını farketmiş olan bir avı izlemek kolay değildir. Bu yüzden kullandığı yöntem ne olursa olsun gökdoğan da diğer etçil canlılar gibi yüzde yirmilik bir başarı oranına sahiptir. Yani 10 saldırının 8'inde eli boş döner. Uçan hayvanlar dışında listede ikinci sırada 4.65 metre uzunluğu ve 750 kg ağırlığı ile siyah marlin (Istiompax indica) gelir. Siyah marlin, saatte 132 km hızla bir balıkçı oltasını kopardığı kaydedilmiştir. Daha sonra karada bilindiği üzere 0'dan 96.6 km'ye 3 saniyede çıkabilen çita (Acinonyx jubatus) gelir. Azami hızı saatte 120.7 km olarak bilinir. Doğal olarak yerçekimi sayesinde uçan hayvanlar hız konusunda oldukça avantajlı. 

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  1. Vikipedi (Gökdoğan)
  2. Wikipedia (Fastest Animals)
  3. Trakus
  4. Collins Bird Guide
  5. Zonguldak Kuşları - syf. 148
1 Yorum
Pedram Türkoğlu
Pedram Türkoğlu
Biyoloji Genel Editörü
Profil
Geri Bildirim

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close