Matador ve Boğa Yalanı

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Ara ara popüler olan bu "boğanın gözlerine bakarak yaptığı şeyden utanıp dövüşü bırakan matador" haberi "yumuşacık kalplere dokunmak" (!) amacıyla yayınlanıp durmaktadır. Tabii ki hayvan haklarına, hatta genel olarak "canlı haklarına" dikkat çekmek günümüzdeki en büyük sorunlardan birine işaret etmek demektir, bu sebeple saygıyla karşılıyoruz. Ancak bunu yaparken yalan bilgiler paylaşmamak gerekiyor etik sebeplerle... Aşağıda, bu hikayeyi paylaşan birkaç site görebilirsiniz:

Örnekler sonsuz sayıda arttırılabilir.

Şimdi, bunun neden hatalı olduğuna gelelim:

Bu fotoğrafın bir boğa güreşçisinin bu mesleğinden yılmasına neden olduğunu ileri süren kaynaklarda, güreşçinin Álvaro Múnera Builes isimli matador olduğu iddia edilmektedir. Ayrıca kendisinin Kolombiyalı bir hak aktivisti olduğu ileri sürülmektedir. Matadorun sözde sözleri şu şekilde aktarılmaktadır:

"Ve birden, boğaya baktım. Her hayvanda olan masum bakışlar onun da gözlerinde vardı ve bana yalvarır gibi bakıyordu. İçimde bir yerlerde adaletin hıçkırarak ağladığını duydum. Bir dua gibiydi, çünkü itiraf edersem, bağışlanacağımı hissediyordum. Dünya üzerindeki en kötü bok gibi hissettim kendimi."

Bu fotoğraf neden yanlıştır? Çünkü daha en başından, görseldeki kişi Álvaro Múnera Builes değil, aşağıda fotoğraflarını görebileceğiniz Francisco Javier Sánchez Vara'dır. 

evrimagaci.org/dosyalar/icerikler/11511853_sanchezvarajpg.jpg" />

evrimagaci.org/dosyalar/icerikler/11533601_rdv-sanchez-vara-1-1.jpg" />

Bu en kritik hata bile görselin neden güvenilmez olduğunu anlamamıza yetmektedir. 

Diğer bir hata ise şudur: Bu sözler, esasında gerçekten de sarfedilmiştir. Ancak sözleri sarfeden kişi bir matador değil, bir İspanyol gazetesi olan El País'te yazan bir yazar ve melodramatist olan Antonio Gala Velasco'dur ve sözler onun bir 1995 senesinde gazetede yayınlanmış bir makalesinden alınmıştır. 

Görseldekinin o olduğu iddia edildiği Múnera ise esasında bir matador değil, "çaylak matador" anlamına gelen bir novillero'dur. Bu kişiler, "ışıktan kıyafet" anlamına gelen bir kıyafet giyerler ve henüz matadorluk seviyesine erişemeyen boğa güreşçileridirler. Aşağıda, gerçek "ışıktan kıyafeti" içerisinde Múnera görülmektedir:

Ancak fotoğrafla ilgili en büyük saçmalık, ne bu kritik hatalar, ne de çarpıtmalardır. Asıl en ciddi hata, Múnera'nın duygusal sebeplerle boğa güreşlerini bıraktığını iddia etmektir. Múnera gerçekten de boğa güreşlerini bırakmıştır; ancak bunun sebebi duygusallık değil, bir boğadan aldığı darbeler sonucunda bırakmak zorunda kalmasıdır. Yani Múnera boğa güreşlerini bırakmaya bir boğa tarafından zorlanmıştır.

1984 senesinde Marqués de Villagodio soyundan gelen Terciopelo isimli bir boğa, Múnera'yı ayağından yakalayarak ringin dışına fırlatmıştır. Bu da, boynundaki beşinci servikal omurunun kırılmasına ve daha başka zedelenmelere neden olmuştur. Bunun sonucunda parapleji, ya da halk arasında bilinen adıyla belden aşağı felç olmuş ve boğa güreşlerini bırakmak zorunda kalmıştır.

İspanya'da hastaneye kaldırılan ve sonrasında fizyoterapiye alınan Múnera, hastanede onu yalnız bırakmayan ve boğa güreşleriyle etik olarak problemleri olan akrabaları, doktorları, hemşireleri ve benzeri insanların söyledikleriyle boğa güreşlerine karşı bir tavır almaya başlamıştır (yani haberin bu kısmı da doğru; ancak çarpıtılmıştır). Múnera'nın kendi ağzından söylediklerine göre, boğa güreşlerine giderek karşı olan bir insan haline dönüşmesinin nedeni, "boğa güreşlerine karşı olan çok fazla insan olması ve bu insanların yanılıyor olamayacağı"dır (aslında teknik olarak bu argüman, çoğunluğa başvurma dediğimiz bir mantık hatasıdır ve geçerli bir argüman değildir; ancak matadora "doğru yolu" bulma şansı verdiyse, ne ala). 

Ancak boğa güreşlerine karşı olmaya başlamasının nedeni her ne olursa olsun, kariyeri boyunca 150 boğayı öldürmüş birinin, ölmek üzere olan bir boğanın gözlerine bakarak bundan vazgeçtiğini iddia etmek saçmalık olacaktır. 

Peki bu görselde esasında görülen nedir? Yani sık paylaşılan bu fotoğraftaki asıl matador olan Sánchez Vara ne yapmaktadır? Herhangi bir şey olabilir. Aldığı bir darbeyle kendinden geçiyor olabilir; hatta alnındaki teri silmek için, zaten zayıflattığı boğadan korkacak bir şey olmadığını düşünerek bir anlık ring şeridine çökmüş bile olabilir. Benzer bir durum, aşağıdaki matador Sebastian Castella'da da görülmektedir:

Bu oturuşa boğa güreşlerinde desplante, yani gözdağı oyunu adı verilir. Sonuçta her ne kadar olayın adı boğa güreşi olsa da, boğa güreşlerinin amacı "güreşmek" değil, "şov yapmak"tır. Zaten İspanyolcada kullanılan corrida sözcüğü aslında İngilizcedeki "bull fight" (boğa dövüşü) veya Türkçedeki "boğa güreşi" anlamına gelmez. Daha eski zamanlardan kalma, hastalıklı bir gösteri olan boğalara köpekleri yem etme geleneğinin bir uzantısı olarak bu sözcük kullanılmaktadır. Yani ortada bir "dövüş" veya "güreş"ten çok bir "gösteri" bulunmaktadır. Bu yüzden, bugün adına ne deniyor olursa olsun, bu "şov" içerisinde bu tip gösterişli hareketler sıkça görülür. Bunun "pes etmek" ya da "yılmak" ile alakası yoktur. Örneğin bu son fotoğraftaki Sebastian Castella da yılmamıştır. Eğer İspanyolcanız varsa, şuradan daha 2012 yılında nasıl 6 boğayı öldürdüğünü kendi ağzından okuyabilirsiniz.  Bu da Castella'nın dövüş sonrasında rakibi olan bir diğer matadora kaybetmesi sonucu çekilmiş bir fotoğrafı:

Görülebileceği gibi, eğer istenirse halkı kandırmak için modifiye edilebilecek çok fazla "arenada oturan üzgün matador fotoğrafı" bulmak mümkündür.

İşte böyle. Boğa güreşlerine karşı olabilirsiniz (ki Evrim Ağacı olarak biz kesinlikle ve şaşmaz bir kararlılıkla karşıyız). Ancak kimsenin gerçekleri çarpıtmaya ve insanları aldatmaya hakkı yok. Bu çürütme güvenilirdir, çünkü olanları Múnera ile ilgili bilgilerin de yer aldığı Into The Arena: The World Of The Spanish Bullfight isimli kitaptan kendiniz de okuyabilirsiniz. Hayvanların keyfi ve "şov amaçlı", sözde "spor" olarak katledilmesi akılalmaz bir aptallıktır ve hiçbir izahati olamaz. 

Umuyoruz bu yazımız sayesinde gerçeklere bir adım daha yakın hale gelmişsinizdir.

 

Teşekkür: Bülent Tuygun, Cem Duran

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  1. Wordpress
  2. Mirror
  3. Enrique Romero

Ayakta Su İçmek Zararlı Mıdır?

Trenler, İnsanlar ve Seçimler Üzerine Bilimsel Bir İnceleme...

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim