İlaçlarla ve Seçici Olarak Kanserle Savaşma

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

5 Kasım’da Nature’da yayınlanan makale bizlere araştırmacıların sağlıklı hücrelere zarar vermekten kaçınan ve kanser hücrelerini hedef alan ilaç elde ettiklerini duyurmaktadır. Puromisin (promycin) adında ki toksik ajana asetile lizin ekleyerek deaktif hala getirdiler. Boc-KAc-Puro adında ki ilaç, kanser hücrelerinin ürettiği enzimlerle karşılaşıncaya kadar inaktif halde bulunmaktadır. Kanser hücrelerinde bolca bulunan histon deasetilaz enzimi (HDACs) ile proteaz katepsin (CTSL) ilacı aktive eden enzimlerdir. İlacı aktive etmek için HDACs lizin yapılarını deasetile yapmaktadır. Hemen ardından CTSL, lizinin puromisinden ayrılmasını sağlamaktadır. Böylece ilaç çevresinde ki hücreleri onların protein sentez mekanizmasını sekteye uğratarak öldürmektedir.  John Hopkins Tıp Fakültesi’nde görev alan Seulki Lee; kanser hücrelerinde yüksek derecede aktif olan bu enzimleri hedef alarak üretilen kanser ilacının çok zekice bir yol olduğunu belirtmektedir. 

 

Diğer ilaçlardan farkı nedir? 

Çokça tümör hedefli prodrugs’lar gelişmektedir. HDACs’in kullanıldığı ve toksisitenin gerçekleştiği bu 2 adımı içeren ilacın ilk olduğu belirtilmektedir. Nobuhide Ueki eğer sadece HDACs kullanacak olursanız ilacın aktive olmayacağını söylemektedir. Bu 2 basamak kanser olmayan hücrelere toksin salgılanmasını büyük ölçüde de azaltmaktadır. İlaç kanser hücrelerinde ki çok önemli 2 enzimle karşılaştıktan hemen sonra aktivite ve toksisite gösterdiği için bu sistemin tek enzime odaklı ilaçlara nazaran daha yüksek spesifite yani kanser hücrelerine daha odaklı bir hareket gösterdiği ve bu nedenden dolayı daha başarılı olduğu söylenmektedir. Araştırmacılar; Boc-KAc-Puro’nun kanser hücrelerini in vitro ortamda öldürdüğünü ve farelerde tümör büyümesini engellediğini göstermişlerdir. Aynı anda kanser olmayan hücrelerin hem in vitro hem de farelerde oldukça az oranlarda etkilendiği gösterilmiştir.

 

Önemi nedir? 

Kanser araştırmaları için üretilen ilaçların hedefi; genellikle kanser hücrelerini öldürmek ve sağlıklı hücrelerden olabildiğince kaçınmaktır. Ama çoğu kanser hücreleri normal hücrelerle aynı enzimleri salgılamakla birlikte aynı zamanda hücresel mekanizmalarıda aynı olabilmektedir. Bu nedenle kanser hücrelerini öldürmek için üretilen ilaçların normal hücrelerede saldırabildiği gözlenmiştir. Çoğu çalışma; kanser hücrelerinde yüksek seviyelerde eksprese (ifade) olan ve proteaz aracılığı ile aktive olan prodrugs’ların üretilmesi üzerinedir. İlaveten; araştırmacılar HDACs’yı inhibe ederek tümörlerin büyümesini yavaşlatmaya çalışmaktadırlar. HDAC inhibitörleri aynı zamanda normal hücrelerde ki enzimlerin çalışmasını da engelleyebilmektedir. Ueki ve arkadaşlarının yaptığı ilaç normal hücrelerden daha çok kaçınan ve kanser hücrelerini daha çok hedef alan bir ilaç olabilirdi. Ueki ‘Biz puromisin kullanarak sadece bir tanesini kanıtladık’ diye ifade etmektedir. Boc-KAc-Puro’nun özellikle pankreatik, servikal ve karaciğer kanser hücrelerini in vitro ortamda hedef aldığı gözlenmiştir.

 

İhtiyaçların geliştirilmesi

Ueki bu ilacın klinikte kullanılmasından önce çok daha fazla deneysel çalışmalar yapılması gerektiğinin altını çizmektedir. Aynı zamanda daha fazla kanser hücrelerini hedef alınmasını sağlamaya çalışmalıyız diye de eklemektedir. İlaveten; bu tedavinin kanser olan hayvan çalışmalarında da daha fazla doğrulanması gerektiğini söylemektedir. Matthew Bogyo (Stanford Üniversitesi) bu çalışma üzerine şöyle bir soru sormaktadır; ‘Boc-KAc-Puro’nun puromisine nasıl dönüştüğünü ve nasıl kanser hücrelerine spesifik olmayı başardığını’ sormaktadır. Özellikle; CTSL’nin puromisinden lizini nasıl ayırdığına dair yeterli kanıt yoktur. Çalışmaların işaretleyici problar ile lizin veya asetile lizinin modifiye olduğunu ve kanser hücrelerini hedef aldığını görüntülemişlerdir. Kanser hücrelerini hedef aldıklarında prob’lar ışık vermektedir. Ama CTSL inhibitörlerinin yokluğunda daha az aktivite göstermektedirler. Prob’ların aynı zamanda kanser olmayan hücrelerde daha az aktif olduğu gösterilmiştir. CTSL’nin rolünü daha iyi anlayabilmek için CTSL’nin knock-down yöntemi ile daha iyi anlaşılabileceğine parantez açmıştır. 

Makale dışında bir şeyler söylecek olur isek; daha önce bulunan kanser ilaçları günümüzde kullanılmaktadır. Ama bu ilaçların temel sorunlarından bir tanesi makalede de yer alan sadece kanser hücrelerini değil aynı zaman da normal hücrelerede saldırmasıdır. İlaveten; ölmeyen kanser hücrelerinin daha güçlenebileceği ya da kanser hücrelerini tamamen yok etsek dahi normal olan hücrelerin bu sefer kanserleşmeye girebileceği ihtimaldir. Normal hücreler kanser hücrelerine dönüşmese bile belirli bir derece hasara uğrayabileceği ve kanserin daha sonra yeniden nüksedebileceği de ortadır. Bu kadar olumsuzluklara rağmen, bu makalede olduğu gibi kanser ilaçları üzerine yapılan her çalışma bizlere yeni bilgiler sunmaktadır. Bir sonraki aşama eminiz ki çok daha etkili olacaktır ve bir şekilde daha uygulanabilir ilaçlar üretilecektir.


Kaynak: Nature

İki Olasılık...

Göz Önünde Uçuşan Şekiller: Yüzer Noktalar

Yazar

Turan Tufan

Turan Tufan

Yazar

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim