Ebola Salgını: Hastalık ve Salgın Hakkında Bilmeniz Gerekenler!
Ebola Salgını: Hastalık ve Salgın Hakkında Bilmeniz Gerekenler!

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Yakın zamanda ortaya çıkan Ebola salgını Batı Afrika'da şimdiye kadar 670 insanın ölümüne sebep oldu ve yayılmaya devam ediyor. Şimdiden Sierra Leone, Gine ve Liberya'da vakalar gözlemleniyor. Virüsün son ulaştığı durak ise Nijerya'nın en büyük kenti olan Lagos. 20 Temmuz 2014 tarihinde Liberya’dan Nijerya'ya gitmek için uçağa binen Patrick Sawyer'ın uçuş günü oldukça sağlıklı göründüğü ancak Lagos'a vardığı andan itibaren hastalık semptomlarını gösterdiği söyleniyor. Sawyer, uçuştan 5 gün sonra, 25 Temmuz Cuma günü Ebola virüsü nedeniyle hayatını kaybetti.

Lagos 21 milyon civarındaki popülasyonu ile Afrika'nın en büyük şehri. Salgının bu şehre ulaşıp yayılması bir felakete yol açabilir. Ayrıca şehir sakinlerinin büyük kısmının kalabalık ve sıkışık alanlarda yaşıyor olması da hastalığın daha hızlı bir şekilde yayılmasına neden olup, tehlikenin boyutlarını daha da büyütebilir.

 

Peki, nedir bu Ebola?

Ebola, yoğun iç kanamalar sonucu hastanın şok etkisiyle ölümüne neden olan hemorajik bir virüs. Ebola virüsü, başlangıç olarak vücut ısısında artış, kas ağrısı, halsizlik, baş ağrısı, boğaz tahrişi, kusma ve ishal gibi semptomlar gösteriyor.

Enfeksiyon daha da ilerlediğinde virüs kan damarlarındaki epitel doku hücrelerinin duvarlarını parçalayarak bu hücrelerin sıvı sızdırmasına neden oluyor. Bunun sonucunda ise hastada ciddi iç ve dış kanamalar gözlemleniyor.

 

Ebola virüsü nasıl yayılıyor?

Ebola son derece bulaşıcı, öyle ki hastaların ölümü gerçekleştikten sonra bile bulaşmaya devam edebiliyor. Bunun sebebi ise virüsün vücut sıvıları yoluyla bulaşıyor olması. Virüsün ölüm oranı ise %90'ın üzerinde.

Ebola virüsünün farklı türler arasında da bulaşıcılık gösterdiği düşünülüyor.  Özellikle büyük yarasaların virüsün doğal konakları olduğu ve virüsün Afrika'ya bu tür tarafından yayıldığı yapılan tahminler arasında. (Nature, doi:10.1038/438575a)

 

Virüsün yayılmasını engellemek için neler yapılıyor?

Liberya, büyük sınırları hariç bütün sınırlarında giriş çıkışı yasakladığını ve salgının bulaştığı bütün yerleşim birimlerinin karantina altına aldığını duyurdu.

Nijeryalı yetkililer ise uluslararası hava alanlarından giriş yapan bütün yolcuları taramaya tabi tutuyor. Ancak virüsün semptomları birçok farklı hastalıkla benzerlik göstermesine rağmen kesin teşhis koyacak kan testleri yapılmıyor. Bunun yerine görevliler yolcuların ateşini ölçmek ve hastalığın semptomlarından birini gösterip göstermediklerini sormak gibi basit yöntemlerle yetiniyorlar.

Louisiana New Orleans'taki Tulane University School of Public Health and Tropical Medicine kurumunda görevli olan ve yakın zamanda Sierra Leone'ye yaptığı yolculuktan dönmüş olan Daniel Bausch, virüsü taşıyan insanların kontak kurdukları kişilerin takip edilip kayıt altına alınmasının en büyük öncelikleri olduğunu söylüyor:

"Lagos farklı uluslardan insanları barındıran bir bölge değil, ancak buna rağmen yolculuk yapan tüm insanların nerede olduklarını takip etmek zor olabilir. İlk bakışta bunu sağlamak basit görünüyor, ancak virüsü taşıyan insanların kontak kurduğu herkesin tamamen takip edilmesini sağlayıp kayıt altına alacak bir organizasyon fikrinin hayata geçirilmesi kompleks ve zorlu bir iş."

 

Virüs ne kadar uzağa yayılabilir?

Bausch, virüsü taşıyan bir birey Avrupa veya Birleşmiş Milletler'e uçuş yapsa bile, salgının bu bölgelere yayılmasının olasılığının çok düşük olduğunu söylüyor:

"Bu gerçekleşebilir mi? Ben gerçekleşebileceğini düşünüyorum. Havaalanlarında taramalar yapılmasının büyük bir önemi var tabi, ancak sağlık görevlileri gerekli önlemleri aldığı sürece, bu konuda panik yapmamıza gerek yok."

 

Virüs tedavi edilebiliyor mu?

Şu anda, bu virüsün bilinen bir tedavisi yok. Hastalara yapılan müdahaleler ise virüsün neden olduğu semptomları rahatlatacak, vücuda verdiği zararı olabildiğince önlemeyi amaçlayan müdahaleler.

 

Salgın ne kadar sürecek?

Bausch'a göre salgın birkaç ay daha devam edecek:

"Salgının durdurulmasında üzerinde durmamız gereken anahtar noktalar, virüsü taşıyan tüm insanları ve bu insanların kontak kurduğu kişilerin kimliklerini belirlediğimizden emin olmak ve bu kişileri tamamen izole etmek. Burada karşımıza çıkan zorluk ise bu işin çok fazla kaynak ve popülasyonun büyük bir bölümünün iş birliğini gerektirmesi. Tüm bunlara rağmen bu salgın hakkında herhangi bir bir tahmin yürütmek zor. Çünkü salgının yayılmasında rol oynayan bütün faktörlerin bir araya gelmesinin salgına nasıl bir yön vereceğini tam olarak tahmin etme imkânımız yok. Bu nedenle geriye elimizden geleni yapıp, salgını kontrol altına aldığımızı ümit etmek kalıyor."

 

Batı Afrika halkı salgına nasıl karşılık veriyor?

Bausch şöyle söylüyor:

"Sierra Leone'deki manzara gerçekten çok korkutucu. Burada gerçekten çok zor bir durumla karşı karşıyayız. Birçok sayıda sağlık çalışanının da salgına yakalanması hem yeterli sayıda kaynağa ulaşımımızı engelliyor hem de halkın moralini kötü etkiliyor."

Görünüşe göre Sierra Leone'de sağlık çalışanlarına karşı genel bir güvensizlik söz konusu. Rapor edildiğine göre, hastalık için yapılan testlerde pozitif sonuca rastlanan bir kadının, ailesi tarafından hastaneden çıkarıldığı söyleniyor. 32 yaşında olduğu ve kuaförlük yaptığı belirtilen bu bayanın daha sonra ambulans ile tekrar hastaneye kaldırılırken hayatını kaybetmesi, şehir sakinlerinin tanıklık ettiği ilk vaka olarak biliniyor.

Bausch'un söylediğine göre ise Sierra Leone'deki hemşirelerden bazılarının ev sahipleri, hastalığın yayılmasını istemedikleri için hemşirelerin evlerine geri dönmemelerini istediklerini belirtiyorlar. Bunun haricinde, salgının yayıldığı bölgelerde insan gücünün ve kaynakların çok daha kısıtlı olduğu söyleniyor. Bu bölgelerdeki koğuşlardan birinden gelen raporda, koğuşta hastalığı teşhis edilmiş 55 kişi olmasına rağmen sadece bir hemşire olduğu, diğer hemşirelerin bir kısmının grevde oldukları, kalanların ise çoktan hastalığa yakalandıkları belirtiliyor. Tüm bunlara rağmen, Bausch iyimserliğini koruduğunu belirtiyor:

"Umuyorum ki önümüzdeki haftalarda dışarıdan gelecek olan yardımlarla, bu salgın ile ilgili çalışmalarımıza destek artacak ve salgının kontrol altına alınması mümkün hale gelecek."

 

Çeviren: Tolunay Ataç

Kaynak: New Scientist

Uzaydaki En İlginç ve Büyük Cisimler

Biyonik Parçacıklar Güneş Işığını Yakıta Çevirebilmek İçin Kendi Kendilerine Birleşiyorlar!

Yazar

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim