Dünya Yüzeyini Oluşturan Plakalar

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Günümüzde üzerinde yaşadığımız kıtaları ve denizlerin üzerinde durduğu okyanus tabanlarını oluşturan, toplamda 12 civarında plaka bulunmaktadır. Bu plakalar, Dünya'nın en dış yüzeyini kaplarlar ve çukur kısımları sularla doludur (okyanuslar), yüksek kısımları ise kıtaları oluşturur. Yani plakalar sadece kıtalardan oluşmamaktadır.

Görselde bu 12 farklı plaka isimleriyle ve sınırlarıyla birlikte verilmiştir. evrimagaci.org/fotograf/30/777">Burada verdiğimiz görselle kıyaslarsanız, plaka sınırlarının fay hatlarıyla tam olarak örtüştüğünü göreceksiniz.

Bu plakalar, yer kabuğunun altındaki magma hareketleriyle, daha sonra açıklayacağımız bir şekilde sürekli hareket ederler ve bu hareket sırasında üzerlerindeki kıtalar ve okyanuslar tabanları da, plakalarla birlikte doğal olarak hareket ederler. Bu hareketler kimi zaman yılda 1 santimetre kadar küçük olabildiği gibi, kimi zaman yılda 10 santimetre kadar hızlı olabilir. Aşağıda, bu plakaların 1 yıllık ortalama hareketlerini santimetre cinsinden verdik:

  • Antarktika   ~2.05
  • Afrika          ~2.15
  • Arap            ~4.65
  • Karayip       ~2.45
  • Cocos          ~8.55
  • Avrasya       ~0.95
  • Hindistan     ~6.00
  • Nazca           ~7.55
  • K. Amerika  ~1.15
  • Pasifik          ~8.10
  • Filipin          ~6.35
  • G. Amerika  ~1.45

Görselde, oklarla günümüzdeki plaka hareketleri verilmiştir. Plakaların bu hareketi sonucu, komşu plakalar birbirinden uzaklaşabilir (divergence: ıraksama), birbirine yaklaşabilir (convergence: yakınsama), birbirleriyle çarpışabilir ve birbirlerine sürtünerek paralel ama zıt yönlerde ileleyebilirler. Bunların her biri, daha sonra bahsedeceğimiz farklı durumlara sebep olur. Kısaca, çarpışmalar depremleri, volkanik aktiviteyi ve dağları oluştururken, uzaklaşmalar yeni plakaların alttan gelen magmanın soğumasıyla oluşmasını sağlar.

Plakaların sayısı kısa zaman dilimlerinde sabittir; ancak incelenen zaman dilimi arttırıldıkça, plaka sayısı da değişecektir. Çünkü sürekli bazı plakalar diğerleriyle çarpışarak onun altına girer ve magmanın içinde kalarak erir; uzaklaşmalar sonucu açılan boşluklardan gelen magmanın yüzeyde soğumasıyla ise yeni plakalar oluşabilir. Dolayısıyla Dünya da, Evren'deki her şey gibi dinamik ve değişkendir. Bu değişimler hissedemeyeceğimiz ve tek bir ömür içerisinde göremeyeceğimiz kadar yavaş olsalar da...

Depremler

Plakalar Nasıl Hareket Eder?

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim