Derece Ölçü Biriminin Kullanımı: Fahrenheit, Celcius ve Kelvin

Derece Ölçü Biriminin Kullanımı: Fahrenheit, Celcius ve Kelvin

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Fahrenheit'ın Celcius'a karşı avantajlarını anlatmaya çalıştığımız yazımızı evrimagaci.org/fotograf/108/8670">buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.

Bu arada, ufak bir yan bilgi de verelim: "Derece" (° işaretiyle gösterilir), belli bir fiziksel örüntüden doğmayan, rastgele tanımlanmış birimler için geçerlidir. Örneğin Celcius, Fahrenheit ve Rankine sıcaklık derecelendirme birimlerinin hepsi, bu sistemi geliştirenlerin şahsi tercihlerine göre seçilmiştir. En meşhur örneği, suyun donma noktasını "0 derece", kaynama noktasını "100 derece" kabul eden Celcius örneğidir. Pek tabii, donma noktası "-100 derece", kaynama noktası "500 derece" de varsayılabilirdi ve sonuç değişmezdi. Bu 3 meşhur ölçü biriminin her biri sıcaklık aralıklarını rastgele tanımladıkları için, ölçü birimi olarak da "derece" kullanırlar: 75°F, 30°C, 290°R gibi... 1 derece, o rastgele ölçü birimindeki 1 aralığa karşılık gelir. Bunun sıcaklık harici bir örneği de açı birimleridir. Eşkenar bir üçgenin iç açılarından birisinin "60 derece" olduğunu söyleme nedenimiz, üçgenin iç açıları toplamının "180 derece" olduğunu varsaymamızdandır. Pek tabii, üçgenin iç açıları toplamı "550 derece" de varsayılabilirdi. Tüm geometri buna göre değişirdi; ancak bu tercihimiz "kabul edilemez" olmazdı. 

Öte yandan rastgele olmayan şekillerde, yani belli bir fiziksel örüntünün doğrudan sonucu olarak ortaya çıkan ölçü birimlerinde, "derece" kullanılmaz. Kelvin, böyle bir birimdir. Kelvin sıcaklık birimi, cisimleri oluşturan parçacıkların iç enerjilerinin doğrudan bir sonucudur. Bu nedenle 0 Kelvin rastgele belirlenmiş bir sıfır değeri değildir. 0 Kelvin, "mutlak sıfır" olarak bilinir; çünkü bu sıcaklıktaki bir cismin enerjisi yoktur. Bu tip doğal nedenlerden kaynaklanan ölçü birimlerine kimi zaman "doğal ölçü birimi" de denir. Bir diğer örneği yine açı ölçülerinden verebiliriz: "Radyan" olarak bilinen açı ölçüsü, rastgele tanımlanmış değildir; sinüs ve kosinüs gibi döngüsel süreçlerin doğrudan ve doğal bir sonucudur. Bu nedenle açıların fiziksel karşılıklarıyla ilgili yapılan dört işlem de, derece cinsinden değil, radyan cinsinden yapılır. Çünkü radyan, açıların "doğal ölçü birimi"dir.

Ancak literatürde "Kelvin derece (°K)" kullanımını da görmek mümkündür. Bunun sebebi, 1967 yılı öncesinde °K kullanımının normal kullanım olarak görülmesidir. Ancak ABD'nin Ulusal Standartlar ve Teknolojiler Enstitüsü (NIST), 1967 yılında Kelvin ölçüsünün rastgele olmamasından ötürü derece kullanımının hatalı olduğunu ilan edip, derece işareti olmayan Kelvin (K) yazımını standardize etmiştir. O gün bugündür yaygın kullanım "K" şeklindedir. Buna uyulmaması büyük bir hata değildir; ancak standarda ters düşmek olacaktır.


Karikatür: Özer Aydoğan

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  1. NIST
  2. PhysLink
  3. Wikipedia

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder