Arap Toplumu ve Obezite: Bazı Toplumların Genleri, Obeziteye Daha Yatkın Olabilir mi?

Arap Toplumu ve Obezite: Bazı Toplumların Genleri, Obeziteye Daha Yatkın Olabilir mi?
dna sarmalı
Pixabay
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
960 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Dünya çapında en yaygın kronik sağlık durumlarından biri olan obezite, genetik ve çevresel etkileşimlerin neden olduğu çok faktörlü bir hastalıktır.

International Journals Of Obesity'de yayımlanan, Salma Younes ve arkadaşlarının hazırladığı bir çalışmada, Araplarda obezite ile önemli ölçüde ilişkili olan genetik polimorfizmleri sistematik olarak gözden geçirmek amaçlanmıştır.[1] Sistematik incelemeye, toplam 15.488 vaka ve 9.760 kontrol içeren 59 çalışma dahil edilmiştir. 

Obezite, besinlerle alınan enerji miktarının, metabolizma ve fiziki aktivite ile tüketilen enerji miktarını aştığı durumda ortaya çıkan, aşırı yağlanma ile karakterize edilen bir hastalıktır. Obezite, insan vücudunda kalp ve damar sistemi, solunum sistemi, hormonal sistem, sindirim sistemi gibi sistemleri etkileyen ve birçok önemli rahatsızlığa zemin hazırlamaktadır.

Reklamı Kapat

Obezitede kritik bir faktör, yağ dokusunun (adipoz dokunun) artışıdır. Adipoz doku, adiposit adı verilen ve %95'i yağ damlacığıyla kaplı hücrelerce oluşturulan bir dokudur. Diğer organlardan farklı olarak, vücut boyunca dağılım gösteren adipoz doku oldukça dinamiktir. Vücut yerleşimlerine göre adipoz doku hücrelerinin gen ifade kalıplarında küçük farklılıklar görülebilir.

Obezite, oldukça karmaşık bir hastalıktır, dolayısıyla obezliği tekil sebeplere indirgemek oldukça zordur. Bir kişiyi obeziteye yatkın hale getirmede genler temel bir rol oynarken, çevre bu genleri hem olumlu hem de olumsuz yönde etkileyebilir. Genel olarak obezitenin genetik kalıtsallığının, yaş ve cinsiyete göre ayarlanmış fenotipik varyantların %30 ilâ %50'sinden sorumlu olduğu tahmin edilmektedir. Obezitenin karmaşık doğası ve tipik bir Mendelyen kalıtım modelini takip etmemesi göz önüne alındığında, düşük veya orta derecede etkileri olan birkaç duyarlılık geninin hastalığa yatkınlıkta rol oynadığına inanılmaktadır.

Obezitenin gelişiminde enerji homeostazisi (iç denge) ve termogenezi (vücudun fizyolojik yollarla ısı üretmesi), adipoz doku (yağ dokusu), leptin (asprosin hormonunu da üreten, beyaz adipoz doku adipositlerinde üretilen bir hormon), insülin sinyal iletimini ve hormonal sinyal peptitlerini etkileyen genlerin rol oynadığına dair kesin kanıtlar vardır. Hatta bazı obeziteye virüslerin sebep olabileceğini gösteren kanıtlara bile ulaşılmıştır.

Obezite hakkında daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Arap Toplumunda Obezite

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre tüm dünyada obezite dikkate değer miktarda artış göstermektedir ancak özellikle de Arap dünyasında ortalama obezite sıklığı, 30 yılda büyük ölçüde artarak 1975'te %6.5'ten 2016'da %20'ye yükselmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dünya'da 1970'lerden bu yana obezite artışı. Erkekler solda, kadınlar sağda.
Dünya'da 1970'lerden bu yana obezite artışı. Erkekler solda, kadınlar sağda.
Metrocosm

Arap dünyasındaki belirli coğrafi bölgelerde yaşayan belirli etnik grupların ve belirli popülasyonların obeziteye diğerlerinden daha yatkın olduğu göz önüne alındığında, genetik faktörlerin bazı Arap popülasyonlarını obeziteye yatkın hale getirmede kilit bir rol oynadığı hipotezi ortaya çıkmaktadır.

Aslında Arap dünyasındaki obez insanların sayısındaki dramatik artışın, büyük ölçüde, Arap dünyasındaki son 20 yılda meydana gelen refah, yaşam tarzı değişiklikleri ve çevresel faktörlerden kaynaklandığına inanılıyor. Yani obezite için genetik bir temel mevcut olsa da, kesin genetik katkıyı tanımlamanın zor bir iş olduğu bilinmektedir. Yine de obeziteyi pekiştiren genetik faktörleri tespit etmek, bu konuda geliştirilecek tedavileri yönlendirebilir ve daha etkili tedavi yöntemlerini mümkün kılabilir.

Yapılan araştırmada, Arap toplumundaki obeziteyle ilişkili olarak, adipoz dokuda yağ oluşumunu kontrol altına alma rolüyle bilinen LEP ve LEPR genleri de dahil olmak üzere çeşitli potansiyel obezite aday genleri ve varyantları belgelenmiştir. Temel olarak monogenik obezite ile ilişkili olan ve ayrıca esas olarak poligenik/yaygın obezite ile ilişkili olan şu genlerde riskli varyantlar tespit edilmiştir:

  • FTO: Hipotalamus başta olmak üzere çeşitli dokulardan sentezlenen ve enerji homeostazını düzenleyen bir gendir.
  • APO E: Bu genin ürettiği protein, vücuttaki yağlarla (lipitler) birleşerek lipoproteinler denilen molekülleri oluşturur. Lipoproteinler kolesterol ve diğer yağların paketlenmesinde ve kan dolaşımında taşınmasında sorumludur. Normal kolesterol seviyelerini korumak, kalp krizi ve felç dahil olmak üzere kalbi ve kan damarlarını (kardiyovasküler hastalıklar) etkileyen rahatsızlıkların önlenmesi için önemlidir.
  • PPAR G: PPAR gama adiposit farklılaşması, lipid metabolizması ve glukoz homeostazında görevli genlerin ekspresyonunu düzenler.
  • PPAR A: PPAR alfa lipid metabolizması, monosit toplanması/adezyonu ve köpük hücre oluşumunda yer alan genlerin ekspresyonunu düzenlemektedir.
Suudi Arabistan haritası
Suudi Arabistan haritası
Pixabay

Yeni çalışmada, 49 genin içinde veya yakınında bulunan toplam 76 varyantın obezite ile önemli ölçüde ilişkili olduğu bildirildi. 76 varyanttan ikisi, daha önce diğer popülasyonlarda bildirilmediği için "Araplara özgü" olarak tanımlandı ve 19'unun Araplarda obezite ile belirgin bir şekilde ilişkili olduğu, ancak Arap olmayan popülasyonlarda olmadığı bildirildi. Bununla birlikte, genotip-fenotip korelasyonları belirsizliğini koruyor.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Korkutucu! 1
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ S. Younes, et al. Genetic Polymorphisms Associated With Obesity In The Arab World: A Systematic Review. (30 Ağustos 2021). Alındığı Tarih: 30 Ağustos 2021. Alındığı Yer: Nature | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/09/2021 19:02:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10923

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Yeni Koronavirüs
Obezite
Hayvan Davranışları
Abiyogenez
Anksiyete
Çeviri
Fare
Pandemi
Sahtebilim
Doğru
Diş
Eşey
Boyut
Büyük
Popülasyon
Sağlık Örgütü
Yağ
Göğüs Hastalığı
Bağışıklık
Uzun
Fizik
Onkoloji
İhtiyoloji
Vücut
Radyasyon
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın