Yapay Seçilim: Şeftalinin Evrimi ve Kültürü

Yazdır Yapay Seçilim: Şeftalinin Evrimi ve Kültürü

Daha önceden mısırın yapay seçilim ile evrimini ve karpuzun yapay seçilim yoluyla evrimini anlatmıştık. Bu serimizin son görselinde ise, şeftalinin son birkaç milenyumda insanların sürekli yapay seçilimi sonucuyla nasıl alakasız görünümlü, ufacık bir meyveden; etli, sulu, iri, tatlı ve tamamen farklı görünümlü bir meyveye evrimleştiğini göreceğiz.

Günümüzdeki sayısız zirai ürün, evrimin canlı "kanlı" örnekleridir. Bu canlıların atalarının, torunlarıyla hiçbir alakası yoktur ve hatta çoğu zaman apayrı türlerdir. Ancak Yapay Seçilim yoluyla yönlendirilen evrim, Doğal Seçilim'e nazaran "kısa" sayılabilecek bir süre zarfında (genelde en azından birkaç yüz veya birkaç bin yılda) yepyeni türlere evrimleşebilir! Yani türler arasında evrimi, belki ömrümüz içerisinde değil ama tükettiğimiz zirai ürünlerin evriminde kendi gözlerimizle görmemiz mümkündür! 

Böylece mikroevrimin (gen bazında evrimin) makroevrime (fiziksel özelliklerin tamamen farklılaşmasına) neden olabileceği de, deneysel olarak ispatlanmış olmaktadır. Çünkü çoğu zaman bu canlıların ataları olan türler, torunları oldukça hızlı evrimleştiği için halen hayatta olurlar ve böylece ata-torun ilişkilerini birebir inceleme imkanı bulabiliriz. Bu sayede makroevrimin dinamiklerini de anlamamız mümkün olmaktadır.

Taksonomide kimi zaman torunlar ile ataları aynı türe ait kabul edilebilirler. Bunun sebebi, taksonomların Yapay Seçilim'in doğal evrime nazaran aşırı hızlı etkisi sonucu oluşan yapıları "yeni ve ayrı türler" olarak saymak istemeyişleridir. Ayrıca Yapay Seçilim sonucunda elde edilen torunların genetik yapısı, çoğu zaman atalarına oldukça yakın olur (çünkü özel çiftleştirme teknikleri kullanılmaktadır ve bu teknikler genetik varyasyon artışına izin vermez). Bu da bize, evrimle ilgili bir başka gerçeği doğrulamaktadır: çok az sayıda genetik değişim bile, müthiş fiziksel değişimlere neden olabilir! Yani makroevrim, tartışması bile olmayan bir gerçektir. Atasal türler, kendilerinden tamamen farklı gözüken, son derece farklılaşmış genetik yapıya sahip torun türlere evrimleşebilir! Doğal Seçilim ile bu genellikle birazcık daha yavaş olmaktadır; ancak yine de olabilmektedir. Fosiller ve genetik analizler de bu tür bir evrimi doğrulamaktadır.

Teşekkür: Bu yazıya görsel çeviri yoluyla katkı sağlayan Şule Ölez'e ve görsel tasarım ile düzenleme yoluyla katkı sağlayan Berkay Alkışel'e teşekkür ederiz.

Kaynak: JKM

6 Yorum