Ernst Haeckel ve Darwin Hakkındaki Çarpıtmalar Üzerine...

Yazdır Ernst Haeckel ve Darwin Hakkındaki Çarpıtmalar Üzerine...

Yaratılışçıların propaganda dokümanlarına baktığımda aklıma hep, çöl yaşamının güçlü ve mağrur hayvanı deveye atfedilen ve çoğumuzun bildiği küçük öykü gelir. Hani, "Boynun neden eğri?" diye sorulduğunda, onun "Nerem doğru ki!" dediği öykü.

 

Yaratılışçıların iddialarıyla ilgili hangi konuya el atılsa, içinden mutlaka bir bit yeniğinin çıkması, artık çocukların dahi fark ettiği sıradan bir gerçek haline gelmiş vaziyette. Bu bağlamda Türk halkının aydınlanma mücadelesine katkı amacıyla, yaratılışçılarm bir çarpıtmasını daha insanımızın bilgisine sunmak istiyorum: 

 

Science'daki haber ve yaratılışçı yorumu

 

Yaratılışçıların propaganda amacıyla yaygın olarak kullandıkları dokümanlardan biri açıldığında, "Bilim Tarihi'nin En Büyük Sahtekarlığı: Evrim Teorisi" başlığı görülür. Fakat başlığın hemen altına bakıldığında, büyük sahtekârlığı ifşa edenin kendisinin de sahte bir ad kullandığı fark edilir. Peki evrim kuramı, uzmanlık isteyen bir konu olduğuna göre, bunu ifşa edenin en azından bir yüksek eğitiminin olması gerekmez mi? Ne gezer, adam lise mezunu.

 

 

Sahte isimli, sahte uzman, bilim sahtekârlığını açıklıyor!

 

Bakalım bu işin mümkünü var mı? İnternetteki sayfayı okumaya devam edelim:

 

Ünlü bilim dergisi Science, 5 Eylül 1997 tarihli sayısında, Haeckel'in embriyo çizimlerinin bir sahtekarlık ürünü olduğunu açıklayan bir makale yayınlamıştır. "Haeckel'in Embriyoları: Sahtekarlık Yeniden Keşfedildi!" başlıklı yazıda şöyle denmektedir:

 

Londra'daki St. George's Hospital Medical School'dan embriyolog Michael Richardson, '(Haeckel'in çizimlerinin) verdiği izlenim, yani embriyoların birbirine çok benzedikleri izlenimi yanlış.' diyor... O ve arkadaşları Haeckel'in çizdiği türdeki ve yaştaki canlıların embriyolarım yeniden inceleyerek ve fotoğraflayarak kendi karşılaştırmalarını yapmışlar. Richardson, Anatomy and Embryology dergisine yazdığı makalede, "Embriyolar çoğu zaman şaşırtıcı derecede farklı görünüyorlar." diye not ediyor.

 

Haeckel'in, embriyoları benzer gösterebilmek için, bazı organlan kasıtlı olarak çizimlerinden çıkardığını ya da hayali organlar eklediğini bildiren Science dergisi, yazının devamında şu bilgileri vermektedir:

 

Richardson ve ekibinin bildirdiğine göre, Haeckel sadece organlar eklemek ya da çıkarmakla kalmamış, aynı zamanda farklı türleri birbirlerine benzer gösterebilmek için büyüklükleri ile oynamış, bazen embriyoları gerçek boyutlarından on kat farklı göstermiş. Richardson, "(Haeckel'in çizimleri) biyolojideki en büyük sahtekarlıklardan biri haline geliyor." diyor.

 

Bu alıntıdan sonra sahte isimli, sahte uzmanımız bilgiççe bir değerlendirme yapıyor:

 

Evrim teorisini desteklemek uğruna yapılan tüm bu bilimsel sahtekarlıklar ya da önyargılı değerlendirmeler, bu teorinin bilimsel bir açıklamadan ziyade, bir tür ideoloji olduğunu göstermektedir. Her ideolojinin olduğu gibi, bu ideolojinin de fanatik taraftarları vardır ve bunlar evrimi her ne pahasına olursa olsun ispatlama çabası içindedirler. Ya da teoriye o denli dogmatik bir biçimde bağlanmışlardır ki, ellerine geçen her bulguyu, evrimle hiçbir ilgisi olmasa da, teorinin büyük bir kanıtı olarak algılamaktadırlar. Bu kuşkusuz bilim adına üzücü bir tablodur; çünkü bilim dünyasının temelsiz bir dogma uğruna yanlış yönlendirildiğini gösterir.

 

Şimdi bu yazıyı okuyan bir kişi ne düşünür? Kafasında büyük olasılıkla Ernst Haeckel, çalışmaları ve evrim kuramı hakkında ciddi sorular oluşur. En azından bir şüphe doğar. Hatta, tanınmış bilim dergisi Science bile konuyu ele aldığına göre, acaba yaratılışçıların söylemleri doğru olabilir mi, diye de düşünebilir.

 

 

Bilimci Michael Richardson'un açıklamaları

 

Şimdi işin aslına bakalım...

 

Öncelikle Science dergisindeki "Haeckel'in Embriyoları: Sahtekârlık Yeniden Keşfedildi!" başlıklı yazıyla ilgili bir iki şey söylemek gerekli: Bu yazı, bilimsel bir araştırma makalesi değildir. Derginin "Araştırma Haberleri" kısmında yer alan, uzunluğu bir sayfadan daha kısa, bir yorum yazısıdır(2). Yazıyı yazan Elizabeth Pennisi ise, derginin kadrolu yazarlarından biri olup, kendisinin herhangi bir akademik ya da araştırmacı kimliği yoktur.

 

Pennisi yazısının başlığına ne koymuştu? "Sahtekârlık Yeniden Keşfedildi." Yaratılışçı bu yazıya dayanarak ne demişti: "Her ideolojinin olduğu gibi, bu ideolojinin de fanatik taraftarları vardır ve bunlar evrimi her ne pahasına olursa olsun ispatlama çabası içindedirler."

 

 

Şimdi bundan sonraki gelişmeleri izleyelim...

 

Makalelerinin (3) yayımlanmasından birkaç ay sonra, Pennisi'nin yazısından yola çıkarak yaratılışçıların, kendi araştırmalarını bilinçli şekilde çarpıtıp, evrim kuramına saldırı için kullanmalarından çok rahatsız olan Michael Richardson ve arkadaşları, en sonunda Science dergisine bir mektup göndermek zorunda kalırlar. Yaratılışçıların gerçek yüzünü göstermesi açısından bu önemli mektubun dikkatle okunması gerekiyor: Yaklaşık bir sayfalık mektubun burada sadece ilk paragrafının çevirisini aktarmak istiyorum:

 

Bizlerin bazısının yardımcı yazar olarak yer aldığı ve Elizabeth Pennisi tarafından da konu edilmiş (Araştırma Haberleri, 5 Eylül 1997, s. 1436) yeni bir çalışma, Ernst Haeckel tarafından geçen yüzyılda yayımlanmış embriyo çizimlerindeki hataları inceledi. Çalışmamız, ulusal kanalda yayımlanan bir tartışma programında evrim teorisine saldırmak ve evrimin embriyolojiyi açıklayamayacağını göstermek için kullanılmıştır. Bizler bu bakış açısına kesinlikle katılmıyoruz. Embriyolojiden elde edilen bulgular Darwinci evrim ile tamamen uyumludur. Haeckel'in tanınmış çizimleri, uzun zamandır bilinen yaratılışçı bir tartışma konusudur. (Bu çizimlerin) ilk sürümleri, farklı omurgalı türlerinde oldukça benzer görünen genç embriyoları gösterir. Temelde, Haeckel haklıydı. Bütün omurgalılar (notokorda, vücut bölmeleri, farinks keseleri içeren) benzer bir vücut taslağı geliştirirler. Bu ortak gelişme planı, ortak bir evrimsel geçmişi yansıtır. Bu bilgi, farklı hayvanlardaki gelişimin ortak genetik mekanizmalar tarafından kontrol edildiğini bildiren çok yeni ve önemli kanıtla da uyumludur. (...)(4)

 

Saygıdeğer okuyucular düşünebiliyor musunuz, bir grup bilimci, bilgi birikimine katkı sağlamak, gerçeğe ulaşmak için emek sarf ediyor ve birtakım bulgular ortaya koyuyor. Fakat bu sonuçlar, bilgi üretmeyen, bilim asalağı durumundaki yaratılışçılar tarafından, Darwin ve evrim kuramını karalamak için sömürülüyor. Çaresiz kalan araştırmacılar sonunda, bilim dünyasında görmeye pek alışık olmadığımız bir şekilde, çalışmalarının yaratılışçılar tarafından çarpıtıldığını, Ernst Haeckel'in kimi çalışmalarının bilimsel gerçeklere uymasa da, konuya genel bakışının doğru olduğunu ve embriyoloji biliminin Darwin'in çalışmaları ve evrim kuramıyla tam bir uyum içinde bulunduğunu tüm dünyaya duyurmak zorunda kalıyorlar.

 

Michael Richardson'un embriyo fotoğrafları

 

 

Bundan birkaç yıl sonra aynı araştırmacının, hazırladığı kapsamlı bir derleme yazısında, konuya son noktayı net bir şekilde koyduğunu görüyoruz:

 

Haeckel'in çok eleştirilen embriyo çizimleri, filogenetik hipotezler, eğitime destek ve evrime kanıt olmaları açısından önemlidir. Çizimlerle ilgili bazı eleştiriler mantıklı ve akla yatkın iken, diğerleri daha çok art niyetlidir.(5)

 

Çarpıtmalarına destek için kullandıkları araştırmacıların yanıtlarını tokat gibi yiyen safsata erbabının yazdığını tekrar anımsayalım, sevgili dostlar. Ne demişti:

 

"Evrim teorisini desteklemek uğruna yapılan bu tüm bu bilimsel sahtekarlıklar ya da önyargılı değerlendirmeler, bu teorinin bilimsel bir açıklamadan ziyade, bir tür ideoloji olduğunu göstermektedir."

 

Şimdi kime inanılacak? Sahte isimli, sahte uzmana mı?

Yoksa onun, emeklerini sömürdüğü bilim insanlarına mı?

 

Bu, Türk insanının önünde duran yaşamsal önemde bir seçimdir.

 

 

Yaratılışçının "Darwin, evrim kuramı ve Haeckel ilişkisi" yorumu

 

Yaratılışçıların yüzlerce internet sitesi var; fakat hepsi aynı merkezden beslendiklerinden olacak, benzer konuları benzer bilgilerle işliyor. Farklılık sadece yorumlardaki çarpıtma ölçüsünde oluyor, örneğin Ernst Haeckel'in, farklı omurgalı gruplarına ait embriyoların erken gelişim evreleriyle ilgili 19. yüzyılda hazırladığı çizimler konusunda yaratılışçıların yaptığı yayınlar, bilimsel kaynakları nasıl bilinçli bir şekilde çarpıttıklarının farklı örneklerini içermektedir:

 

Bu sayfalarda dikkat çekici bir nokta, yaratılışçıların Darwin'in evrim kuramı ile Haeckel'in çalışmaları arasında organik bağ kurmaya çalışmalarıdır. Evrim kuramını neredeyse Haeckel ve embriyolojinin bir uzantısı gibi göstermek istiyorlar. Böylece Haeckel'in sahtekâr olduğu propagandası üzerinden, Darwin ve evrim kuramını da karalayabilecekleri kanısındalar:

 

Bu bağlamda sahte isimli, sahte uzmanın "Bir Zamanlar Evrimin -Embriyolojik Kanıtı Var- Sanılıyordu" başlıklı internet sayfasındaki birkaç alıntıyı inceleyelim:

(...) Buna rağmen Darwin ve onu destekleyen diğer biyologlar, Haeckel'in çizimlerini referans olarak kabul etmeye devam ettiler. (...)

"(...) Darwin, başta da belirttiğimiz gibi, Haeckel'in çizimlerini ve yorumlarını, devrin diğer bilim adamlannm aykırı görüşlerini hiçe sayarak almış ve teorisini desteklemek için kullanmıştı. (...)

"(...) Darwin, Haeckel'in sahtekarlığından güç bulmuş ve embriyolojiyi, kendi ifadesiyle, teorisine 'delil sağlayan en güçlü gerçekler sınıfı' olarak kabul etmişti. (...)

 

Yukardaki alıntılara bakıldığında, Darwin'in, Haeckel'in çizimlerini, yorumlarını, evrim kuramını desteklemek için kullandığı, hatta Haeckel'in çizimlerinden güç aldığı, embriyolojiyi kuramı için en güçlü kanıtlar bütünü olarak kabul ettiği anlaşılıyor.

 

 

Gerçek tarih ne diyor?

 

Fakat yaratılışçıların çarpıtmalarından, gerçek tarihe ve orijinal kaynaklara dönüldüğünde, durumun hiç de öyle olmadığı görülüyor. Şöyle ki, şayet Darwin, evrim kuramı ve Haeckel ilişkisi yaratılışçının yazdığı gibiyse; çizimlerini ilk kez 1874 yılında yayımlayan(6) Haeckel, nasıl oluyor da, kuramını ilk kez 1859 yılında -yani Haeckel'den 15 yıl önce açıklayan- Darwin'e destek ya da esin kaynağı olabilir? Darwin'in Türlerin Kökeni'ni yayımladığı 1859'da Haeckel 25 yaşındaydı ve Sicilya ile İtalya arasmdaki Mesina Boğazı'nda deniz omurgasızları topluyordu (7).

 

Charles Darwin kuramını açıkladığı Türlerin Kökeni'nin ilk baskısını 1859, altıncı ve son baskısını ise 1872 yılında yaptı. Diğer bir deyişle, Darwin evrim kuramı üzerine söylemek istediklerinin çok büyük kısmını, 1874'den önce zaten söylemişti.

 

Bu tarih çelişkisinden çok daha önemli bir nokta, şayet Darwin Haeckel'in çizim ve görüşlerinden yaratılışçının üzerine basa basa söylediği boyutta etkilendiyse, neden evrim kuramı açısından en önemli eseri olan Türlerin Kökeni'nin ilk dört baskısında, Ernst Haeckel'den tek bir yerde dahi söz etmiyor? Beş ve altıncı baskılarda ise Haeckel'in adı sadece bir kez anılıyor. Halbuki Haeckel'in, 1874'deki çizimlerinden önce, embriyolojiyle ilgili ilk ciddi tezi yani "biyogenetik yasası" 1866'da yayımlanmıştı.

 

Saygıdeğer okuyucular, lütfen düşünün; Haeckel isimli bir embriyolog var ve bu kişinin çalışmaları ve embriyoloji sizin en önemli kuramınızın temel dayanaklarından birini oluşturuyor. Üstüne üstlük, 600 sayfaya yakın devasa eserinizin 15 bölümünden biri de, embriyoloji ve morfolojiyle ilgili. Ve siz Haeckel'den sadece birkaç cümle, o da, sınıflandırma bilimine yeni kattığı filogeni bilim dalıyla ilgili olarak söz ediyorsunuz. Peki bu bölümde embriyolog Haeckel'den söz edilmiyor da, embriyoloji bilgilerinden yararlanılan başka bilginlerin ismi geçmiyor mu? Neredeyse Haeckel dışında herkes var: Karl von Baer, Fritz Müller, Milne Edwards, Louis Agassiz, John Lubbock, Thomas Huxley.

 

Darwin'in Türlerin Kökeni kitabında dile getirdiği evrim kuramına temel aldığı embriyoloji kuramı, Haeckel'in değil, yaratılışçı Karl von Baer'in kuramıydı. Demek ki gerçek, yaratılışçıyı her zaman olduğu gibi yine yalanlıyor...

 

 

Yaratılışçının orijinal kaynak çarpıtması

 

Yaratılışçı sitede bu konuyla ilgili bir diğer grup ifade bulunmaktadır ki, bunlar biraz daha özel, ama önemli bir konuya vurgu yapmaktadır, izleyelim:

 

(...) Haeckel, tek bir embriyo çizimi yapmış, sonra da bunu çok küçük farklılıklara uğratarak insan, maymun ve köpek embriyosu diye yanyana yerleştirmişti! Aynı resmi yanyana basınca, doğal olarak 'birbirinin aynı' duruyorlardı. İşte Dar-win'in İnsan'ın Türeyişi kitabında kaynak olarak gösterdiği 'çalışma' buydu.

 

Okumaya devam edelim:

 

Ancak Darwin bir embriyolog değildi. Hiçbir zaman embriyoları mercek altına alıp kapsamlı bir biçimde incelememişti. Dolayısıyla bu argümanını geliştirirken bu konuda otorite saydığı kişilerden alıntı yaptı. Verdiği dipnotta özellikle bir isim dikkat çekiyordu: Natürliche Schöpfungsgeschichte (Doğal Yaratılış Tarihi) adlı kitabında çeşitli embriyo çizimleri vermiş ve bunlar üzerine yorumlar yapmış olan Alman biyolog Ernst Haeckel."

 

Yaratılışçılarm orijinal kaynaklan nasıl çarpıttıklarının başka bir türü bu örnekte görülür. Yaratılışçıların çarpıttığı bilgi, Darwin'in İnsan'ın Türeyişi kitabında kullandığı birkaç şekilden biri olan, insan ve köpek embriyolarının karşılaştırıldığı bir numaralı şekil ve onunla ilgili dipnottur.

 

 

Orijinal kaynak gerçekte ne diyor?

 

Önce sözü geçen şekil ve dipnotun orijinal kaynaktan çevirisini okuyalım:

 

Şekil l'le ilgili Darwin'in dipnotu:

 

İnsan embriyosu (üstteki şekil) Ecker'in şu eserinden alınmıştır; Icones Phys. 1851-1859, tab. xxx, fig 2. Bu embriyo 10 çizgi boyunda olduğundan, resim çok büyütülmüştür. Köpek embriyosu Bischoofun şu eserinden alınmışur; Entwicklungsgeschichte des Hunde Eies, 1845, tab. Xi, fig 42B. Bu resim beş kat büyütülmüştür ve embriyo yirmi beş günlüktür. İç organlar şekle dahil edilmemiş olup, dölyatağı uzantıları her iki resimde de çıkarılmıştır. Bana bu şekilleri salık veren Prof. Huxley'dir ve onlardan yararlanma düşüncesi bende, onun "İnsanın Doğadaki Yeri" adlı çalışmasını okuduktan sonra doğmuştur. Haeckel de Schöpfungsgeschichte adlı kitabında benzer çizimler vermiştir.

 

 

Yaratılışçılar yukarıdaki dipnot bilgisini, Darwin'in kuramını oluşturmada Haeckel'i kaynak olarak kullandığı ve ondan esinlendiği propagandasını yaymak için kullanmaktadır. Yukarda aktardığım ilgili dipnot ve şekle bakıldığında, Darwin'in hangi kaynakları ve bilim adamlarını kendisine referans aldığını, çok açık şekilde belirttiği görülür. Sanki Darwin o günlerde, çarpıtma olasılığım görmüş gibi, her şeyi açıkça yazmıştır. Şekillerin Haeckel'den değil, Ecker ve Bischooftan alındığı, hem şekil altında hem de dipnotta çok net bir şekilde yazılmıştır. Şekilleri bu kaynaklardan alırken neleri değiştirdiğini de bir bilim adamı dürüstlüğü ile açıkça yazmıştır. Prof. Huxley'in eserinden esinlendiğini net bir şekilde bildirmiştir. Haeckel ile ilgili bilgi ise önemsiz ve itinasız şekilde verilmiştir. Kitabın adı bile eksik yazılmıştır.(8) Halbuki diğer kaynaklar adı, yılı, sayfası, şekil numarası ile bilimsel düzene uygun bir şekilde aktarılmıştır. Şimdi buradan yola çıkarak; Darwin, Haeckel'in çizim ve görüşlerinden güç almıştır, onu referans olarak kabul etmiştir, demek olası mı? Şayet alsaydı, diğerlerini yazdığı gibi açık bir şekilde onu da yazardı. Darwin'in Haeckel'le arasına bilimsel anlamda her zaman bir mesafe koymasında en önemli etken, onun eserlerinde Lamarkçı bir evrim anlayışını benimsemiş olmasıdır.

 

Yaratılışçıların, bu özgün kaynakların varlığında, gerçeği çarpıtmalarının mümkün olmadığını artık anlamaları gerekmektedir.

 

  • Dipnotlar:

 

(1)  Prof. Dr. Haluk Ertan'ın Bilim ve Geleceksin 39. sayısında (Mayıs 2007) yer alan yanıtının, Harun Yahya Safsatası ve Evrim Gerçeği adlı kitap için yeniden gözden geçirilmiş halidir.

(2) E. Penisi, "Haeckel's Embryos: Fraud Rediscövered", Science 277 (5331):1435, 1997.

(3) M. K. Richardson, J. Hanken, M. L. Gooneratne, C. Pieau, A. Raynaud, L. Selwo-od, G. M. VYright; "There is no highly conserved embryonic stage in the verteb-rates: implications for current theories of evolution and development", Anatomy and Embryology, 196,1997, ss.91-106.

(4)Michael K. Richardson, James Hanken, Lynne Selwood, Glenda M. Wright, Ro-bert J. Richards, Claude Pieau, Albert Raynaud, Science 280(5366), 1998, s.983.

(5)M. K. Richardson ve G. Keuck, "Haeckel's ABC of evolution aııd development", Biol. Rev. 77, 2002, ss.495-528.

(6)E. Haeckel, Arıthropogenie: Keimes- und Staımnes-Geschichte des Menschen, Leip-zig: Engelmann, 1874. (Richardson ve ark., 1997*den)

(7)Robert C. Stauffer, "Haeckel, Darwin, aııd Ecology", The Quarterly Revtew of Biology, Vol. 3-2(2), 1957, s. 138.

(8)E. Haeckel, Natûrliche Schöpfungsgeschichte, İst Ed. Georg Reimer, Berlin, 1868. (M. K. Richardson ve J. E. Jeffery, "Editorial: Haeckel and Modern Biology" The-ory Biosci, 121: 247-251,2002'den alnıma.)

 

Orjinal Kaynak: Prof. Dr. Haluk Ertan (Türk Biyologlar Demeği Üyesi)

 

Alıntı Kaynağı: Sadece Evrim Sayfası (https://www.facebook.com/sadecevrim)

 

Türkçe dil kontrolü, düzeltmeler ve denetimi, derleme: ÇMB (Evrim Ağacı)


6 Yorum